مدیریت پرورش زنبورعسل

مدیریت پرورش زنبور عسل

یک کلنی خوب بایستی از ملکه ای جوان با خصوصیات ژنتیکی برتر برخوردار باشد چرا که کلیه خصوصیات کلنی به ملکه ی آن کندو مرتبط می باشد.در صورت عدم دسترسی به ملکه های پرتوان، کند و ضعیف و ضعیف ترمی گردد که این امر سبب دلسردی زنبوردار می گردد.پیر بودن ملکه ها به دلیل کاهش میزان اسپرماتوزئيد مخزن منی، سبب پیدایش زنبورهای نابارور(نر) می گردد.که این امر تأثیر قابل توجهی در تولید محصول کندو می گذارد، زیرا آمار تعداد کارگران کندو کاهش می یابد و امر جمع آوری محصول به عهده کارگران می باشد.
یکی دیگر از عوارض استفاده از ملکه های پیر تشدید امر بچه دهی (Swarming) می باشد.

بچه دهی ( Swarming)
این پدیده اکثرا در زنبورستان ها دیده می شود.در اثر این پدیده که عوامل ایجاد آن در پاراگراف های پايين تر توضیح داده خواهد شد، ملکه پیر ( قبلی ) کند و همراه با گروهی از زنبوران جوان که عسلدان خود را از عسل پر کرده اند، کندو را ترک می کنند و به سوی تشکیل یک کندوی جدید می روند و ملکه تازه متولد شده که قبل از خارج شدن ملکه پیر با گروهی از زنبورداران از کندو،متولد شده است ،به جای ملکه قبلی قرار می گیرد.عوامل تشدید پدیده بچه دهی عبارتند از:

1.پیر بودن ملکه : زنبوران برای اینکه ملکه جوان را جایگزین ملکه قبلی کنند شروع به شاخون زدن ميكنند ،در نتیجه سبب عوض شدن ملکه پیر می شوند.
2.عوامل ژنتیکی: برخی زنبوران بخاطر مسائل ژنتیکی ذاتا مایل به اين امرهستند.
3.کمبود فضا و فراوانی جمعیت: برای ایجاد فضای بیشتر و کاهش جمعیت اقدام به بچه دهی می کنند.
4.قرارگرفتن کند و زیر آفتاب سوزان: برای رهايي از گرمای بیش از حد اقدام به تغییر محل کلنی می کنند.
5.کمبود جا برای تخم ریزی ملکه: در مواقعی که جریان شهد بیش از حد باشد،فضای اختصاصی برای تخم ریزی را نيز با شهد و عسل، پر می کنند و جا برای تخم ریزی ملکه از بین می رود.

پدید آمدن زنبوران کارگر تخم گذار(ملکه هاي کاذب) laying worker
این پدیده که در اثر رشد بيش از حد تخمدان های زنبوران کارگر ایجاد می شود و این امر فقط با از بین رفتن ملکه و به دنبال آن با از بین رفتن فرمونهايش، که وجود آن باعث عدم رشد تخمدان های کارگران می شود،اتفاق می افتد.عوامل پیدایش این پدیده عبارتند از عواملی مثل :

1.اگر کندو فاقد ملکه باشد.
2.کندو فاقد قاب نوزاد جوان باشد.
3.به دلیل سوء مدیریت زنبوردار
در ایجاد ملکه ی کاذب ،که در اثر فقدان فرمون ملکه به وجود می آیند،تخمدان های حدودا30-10، زنبور کارگر فعال شده و به دلیل عدم حضور ملکه تخم گذار اقدام به تخم ریزی می کنند و تمامی تخم ها به دلیل نبود اسپرماتوزوئید نابارور هستند.در این گونه کندوها نیز تعداد کارگران به میزان قابل توجهی کاهش یافته و به تعداد زنبوران نر افزوده می شود.
درصورت عدم رسیدگی،اینگونه کندوها در مدت کوتاهی از بین می روند و مورد هجوم و غارت کندوهاي قوی قرار می گیرند.در مراحل ابتدایی این پدیده زنبوردار با شناسایی و انتقال این کندو به چند صد متر دورتر از محوطه زنبورستان و تکاندن قابها به گونه ای که هیچ زنبوری برروی سطح قابها نماند و مجددا برگشت زنبوران سالم آن کندو به محل استقرار قبلی به دلیل جدا شدن کارگران تخم ریز(چون تخمدان هایشان رشد کرده،سنگین شده اند و نمی توانند پرواز کنند و به محل قبلی برگردند)امکان بازیابی این کندو به شرط قراردادن حداقل یک قاب نوزاد و سپس ملکه، وجود دارد.
ابزار و لوازم پرورش زنبور عسل

در صنعت زنبورداری مانند سایر فنون از وسایل مخصوصی استفاده می شود که امکان نتیجه گیری بهتری را فراهم می آورد،در این قسمت به توضیح و تشریح این ادوات می پردازیم.

کلاه توری ( Bee hat )
برای جلوگیری از نیش خوردن از ناحیه سر و صورت بهتر است قبل از شروع به کار،از این وسیله استفاده شود.
توری کلاه معمولا دو تکه است.قسمت جلویی که روبروی صورت قرار می گیرد مگسی و به رنگ مشکی می باشد که سوراخ هایی به قطر mm3-2دارد.قسمت دوم قسمت پشتی است که عموماً به رنگ سفید و یا گاهی پارچه نازک به رنگ سفید می باشد و ارتفاع توری از حاشیه پایینی کلاه حدود cm50وهمینطورعرض قسمت مشکی cm30-25 و عرض قسمت پشتیcm75-70می باشد.

دستکش Bee glove
از وسیله نیز برای مصون ماندن دستها از نیش زنبورها استفاده می شود.جنس دستکش ها باید از موادی باشد که از داخل شدن و چسبیدن نیش ها به آنها جلوگیری شود.همینطور باعث تعریق بیش از حد دست ها نشود،معمولا از پارچه یا پلاستیک ساخته می شود.باید طوری تهیه شود که انگشتان به راحتی حرکت کنند و تا زیر آرنج کشیده می شود و به وسیله مچ بند در انتها ختم می شود.

لباس زنبورداری Beekeeping clothes
یکی از وسایلی است که از نیش خوردن شخص هنگام کار با زنبور جلوگیری می کند.که معمولاً با توجه به سلیقه زنبوردار می توان به صورت یکسره باکلاه یا جداگانه دوخت.این لباس معمولا از جنس پارچه و ترجیحا از پارچه متقال به رنگ سفید تهیه می شود.

دودی Smoker
دودی انواع مختلفی دارد که برای دود دادن به کلنی ها،قبل از بازدید استفاده می شو زیرا، باعث آرام شدن زنبوران قبل از بازدید می شود و از دو قسمت دمنده و مخزن دودی تشکیل شده است.از مواد گوناگوني براي ايجاد دود داخل مخزن استفاده ميكنند.

اهرم Lever
این وسیله از سه قسمت سر و بدنه و قاب کش تشکیل شده است.در بازدید ها جهت باز کردن درب و جا به جا کردن و خارج کردن قابها استفاده می شود.جنس فلز این اهرم باید طوری انتخاب شود که از زنگ زدن سریع آن جلوگیری شود.مثلا می توان از جنس استیل و یا گالوانیزه استفاده كرد.

موم دوز Embedder
دو نوع موم دوز وجود دارد:
1.دستی
2.برقی
براي اتصال ورقه ي مومي به سيمهاي قاب استفاده ميشود.

کاردک Hive tool
از این وسیله جهت تمیز کردن جدار و کف کندو استفاده می شود.از دو قسمت دسته چوبی و کاردک فلزی از جنس استیل یا فلز های ضد زنگ تشکیل شده است.کاربرد اهرم و کاردک تقریبا یکسان است.

برس Bee brush
جنس موهای این برس باید از الیاف بسیار نرمی انتخاب شود تا باعث آزار زنبور نگردد، زیرا از این وسیله جهت ریختن زنبورها از روی قابها استفاده می شود.از دو قسمت دسته و برس تشکیل شده است.

ظروف غذا خوری Feeding containers
برای تغذیه مصنوعی کلنی ها در فصول سرد و هنگامی که دیگر شهدی در طبیعت وجود ندارد از این ظروف استفاده می شود.بسته به حجم غذا و جنس ظرف و نحوه ساخت، انواع مختلفی دارد که معروفترین آنها عبارتند از: بشقابی، قابی و بردمن

1.بشقابی Eating plates
ساده ترین نوع ظروف غذا خوری می باشد.شامل یک بشقاب پلاستیکی که بر روی قابها، زیر درب کندو قرار می گیرد و داخل آن مقداری چوب یا پوشال می ریزند که هنگام تغذیه، زنبوران داخل آن غرق نشوند.
.............
2.قابی Framed feeding container
دقیقا به شکل قابهای داخلی کندو می باشد با این تفاوت که دو طرف آن را با پلاستیک ، استیل و یا فیبر که غیر قابل نفوذ به شربت داخلش باشد، می سازند.


3.بردمن Boardman feeder
این غذا خوری انواع مختلفی دارد و قابل نصب در داخل و یا خارج کندو می باشد.یک ظرفی به شکل استوانه به اندازه های مختلف انتخاب می کنند و دهانه ی آن را با استفاده از یک میخ کوچک سوراخ هایی به قطر 1mmایجاد می کنیم.پس از پر کردن ظرف آن را به صورت وارونه در محل مورد نظر که روی قابها می باشد ویا جلوی دریچه ی پرواز، نصب می کنیم و زنبوران با وارد کردن خرطوم از سوراخ های مورد نظر میزان شربت مورد نیاز خود را بر می دارند.

موم بر دستی Handy wax remover
از یک چرخ فلزی با لبه های تیز به قطر تقریبی 3cm و دسته چوبی به قطر 2cm و طول 10-15cm تشکیل شده است.چرخ فلزی حول محور خود می چرخد و با حرکت دادن این چرخ بر روی صفحه موم می توان آن را به اندازه های دلخواه برش داد.

قفس های حمل ملکه Queen cage traveling
در مراکز پرورش ملکه برای حمل ملکه های باکره و بارور به مناطق مختلف به صورت انفرادی و یا جمعی از انواع قفس های ملکه استفاده می شود.با توجه به نوع حمل به دو دسته انفرادی و جمعی تقسیم می شوند.

1.قفس های حمل انفرادی ملکه:
قفس هایی از جنس چوب و یا پلاستیک به شکل مکعب مستطیل به ابعادcm8&times5&times2تشکیل شده است و دردو طرف سوراخ هایی به قطرcm6/0براي ورود و خروج ملکه تعبیه شده است که به وسیله چوب پنبه مسدود می شود.داخل این قفس ها با توجه به مسافت حمل ملکه به 2یا3قسمت تقسیم می شود که یک قسمت برای استقرار ملکه و یک قسمت برا𪞼- 10عدد کارگر همراه ملکه و یک قسمت برای غذای ملکه استفاده می شود قسمت بالای قفس ها( رویی ) با توری فلزی با شماره 8 پوشانده می شود.

2.قفس های حمل برای بیش از یک ملکه:
اندازه این نوع قفس ها با توجه به تعداد ملکه حمل شونده، متفاوت است.اساس کار به این شکل است که ملکه ها در قفس های انفرادی حمل ملکه بدون حضور کارگران قرار داده می شوند،سپس داخل هر کندو، به ازای هر ملکه 50- 30عدد زنبور کارگر قرار مي دهند تا ملکه را مرتب تغذیه کنند.

قفس های معرفی ملکه Introductory queen cage
بعد از پرورش دادن ملکه ها،مهم ترین کار معرفی موفقیت آمیز ملکه به کلنی های یتیم است،که این کار توسط قفس های متفاوتی انجام می شود که به اختصار در زیر اشاره می نماییم.

1.قفس فشاری Push in cage:
این روش یکی از مطمئن ترین روش ها است.یک نوع این قفس از توری فلزی شماره 8درست شده است که ابعادی در حدود9/8&times6/7&times6/1دارد كه در گوشه اي از آن لوله کوچکی متصل شده است که محوطه داخلی را به محیط خارج مرتبط می سازد.پس از وارد کردن ملکه، سوراخ را با شیرینی پر می کنیم( خمیر شیرین، عسل+پودر شکر ) به مرور زنبوران ،از شیرینی تغذیه کرده و سبب رهایی ملکه از قفس می شوند.برای وارد کردن ملکه، در این قفس، شان تیره رنگی که حاوی شفیره است، انتخاب می کنیم سپس، قفس را در جایی که ملکه روی شفیره های پیر قرار گرفته، روی قاب فشار می دهیم تا ملکه درون قفس حبس شود و پس از خورده شدن خمیر شیرینی توسط کارگران، رها شود پس از آن دیگر کار معرفی با موفقیت به پایان رسیده است.

2.قفس های توری استوانه ای یا لوله فلزی:
این قفس ها لوله ای شکل هستند و از تور شماره 8 ساخته شده اند قطر این لوله حدودcm3و طول آن در حدود25- 10است دو سر این لوله باز است که توسط دو تکه چوب پنبه مسدود می گردد.برای معرفی،ملکه را داخل این لوله قرار می دهیم و دو طرف را مسدود کرده و لوله را وسط دو قاب قرار می دهیم و بعد از گذشت حدود5- 3روز،ملکه را آزاد می کنیم.

3.قفس های قابی:
این قفس به اندازه قاب های استاندارد داخل کندو می باشد.با این تفاوت که طرفین آن از شبکه توری فلزی شماره 8، پوشانده شده است.ضخامت این قفس حدود7/0-6/0سانتي متر می باشد و دارای یک سوراخ برای ورود و خروج ملکه می باشد که به وسیله چوب پنبه مسدود می شود.پس از قراردادن ملکه در قفس، آن را مابین دو قاب ،قرار می دهند و بعد از گذشت 3تا5 روز ملکه را آزاد می کنیم.

قفس های محافظ شاخون ملکه Queen protective cup
یکی دیگر از ابزارهای بسیار مهم در امر پرورش ملکه، قفس های محافظ شاخون و بدنه شاخون می باشد.

1.محافظ بدنه شاخون
از جنس فنرهای به هم فشرده می باشد،كه در قسمت سر دارای سوراخی به قطر 3ميلي مترو به ارتفاع 3-2سانتي مترمی باشد.البته در انتها نیز سوراخی به قطر 7/0سانتي متر دارد که انتهای شاخون در آن قسمت قرار می گیرد.در اوایل فصل پرورش ملکه که هوا سرد است برای جلوگیری از جویده شدن شاخون ها توسط کارگران و از بین رفتن ملکه ها، از این محافظ ها استفاده می شود.

2.محافظ شاخون ملکه
به منظور حفاظت ملکه قبل از تولد به کار می رود عموما از جنس پلاستیک و یا توری های فلزی با شماره 8 می باشند این محافظ ها استوانه ای شکل به طول 5-4سانتي مترو قطر6/0سانتي متربوده که از سر مسدود و از انتها باز می باشد.شاخون را از انتها وارد محافظ کرده، سپس به انکوباتور یا کلنی منتقل و تا روز تولد ملکه ها نگهداری می شوند.

قاب پاک کن Comb cleaner
برای پاک کردن شیار قاب هایی که، بیش از یک بار استفاده شده اند،بكار ميرود.دهانه تیز( نوک ) قاب پاک کن نسبت به دسته ی آن با زاویه 90درجه قرار گرفته است و طول دسته آن ،12-10سانتي مترمی باشد.با استفاده از نوک تیز این ابزار شیار بالای قاب پاک می شود و تمامی موهای زائد و اضافی از آن خارج می شود.

توری بچه گیری طبیعی Swarm catcher
در صنعت زنبورداری به کرات با پدیده Swarming که همان پدیده بچه دهی است، مواجه می شویم.برای کنترل و گرفتن بچه های تولید شده و مستقر کردن آنها در کندوهای خالی و دادن فضا به آنها، باید به وسیله ابزاری ابتدا بچه را به داخل کندوی خالی منتقل کنیم.برای همین کار از توری مخصوص که دسته بلندی به طول 60-50سانتي متردارد استفاده می شود.البته علاوه بر دسته ،یک توری مگسی به ارتفاع 70-60سانتي متر دارد که به دور حلقه فلزی به قطر 3-2ميلي مترو به شعاع 10سانتي متر نصب شده است.
..................
اکستراکتور
برای استخراج عسل استفاده میشود،بعد از پولک برداری از روی حجرات قابها را داخل دستگاه قرار میدهیم و با استفاده از نیروی گریز از مرکز عسل ،از داخل حجرات به دیواره ی دستگاه پرتاب میشود. انواع مختلفی از جمله افقی ،عمودی وشعاعی دارد .

روشهای تولید ملکه زنبور عسل

بيشتر زنبورداران سلولهاي طبيعي ساخته شده در داخل كندوها در فصل بهاررا با تيغه يا چاقوي داغ و تيز جدا كرده و در كندوهاي بي ملكه و يا بچه كندوي مصنوعي مستقر ميسازند.ملكه ها از سلولهاي پيوند شده در داخل كندو متولد شده و تعدادي از انها پذيرفته شده  و فعال گشته و تعدادي نيز جايگزين ميشوند.در اين روش معمولا پيشرفتي از نظر افزايش توليد و اصلاح نژاد در زنبورستان حاصل نمي شود،اما در صورت داشتن شناسنامه و ثبت مشخصات ركوردگيري و مشخصات بيولوژيك ساليانه در زنبورستان،در ابتداي هر سال قبل از شروع كار توليد ملكه،با بررسي شناسنامه ها و مقايسه ارزشهاي انها ،بهترين كندوها را از نظر كمي و كيفي توليد،جمعيت،ارامش و مقاومت محيطي انتخاب كرده و از انها ملكه زنبورعسل توليد ميكنند.به طور كلي تمام زنبورداران قادر هستند به روشهاي زير ملكه هاي مورد نياز خود را پرورش دهند.

 

 1-   استفاده ازسلولهاي طبيعي ملكه زنبورعسل كه توسط زنبورها در كندو ساخته ميشود

 اغلب هنگام بهار و زماني كه سلولهاي ملكه زنبورعسل در كندو به طور طبيعي و توسط زنبورهاي كارگر ساخته ميشوند،ميتوان از اين سلولها براي تهيه ملكه زنبورعسل استفاده نمود.گرچه اين روش يك راه تامين ملكه زنبورعسل ميباشد ولي دو محدوديت مهم در ان وجود دارد.يكي وابستگي زنبوردار به تشكيل طبيعي سلول ملكه زنبورعسل و ديگري عدم كنترل بر روي نژاد و كيفيت ملكه زنبورعسل توليد شده.

 2-   سلولهاي طبيعي ملكه زنبورعسل تحت كنترل زنبوردار

 در اين روش ابتدا بايد كلني هايي را كه قرار است ملكه انها عوض شوند مشخص كرده و ضمن يتيم كردن(خارج كردن ملكه از كلني)،كليه قابهاي حاوي تخم و لاروهاي ان را خارج نموده و در كندوي ديگري قرار داد.سپس از كلني هاي انتخاب شده كه داراي خصوصيات بهتري هستند،يك قاب حاوي لاروهاي بسيار جوان را خارج كرده و در كندوي قبلي كه ملكه انها خارج شده است قرار داد.اين كلني ها با استفاده از لاروهاي جوان نسبت به ساختن سلولهاي ملكه اقدام خواهد خواهند كرد و پس از حدود22-20روز داراي ملكه تخمگذار خواهند شد. در اين روش معمولا لاروهاي مسنتر را كه كيفيت انها خوب نيست،براي تبديل به ملكه زنبورعسل انتخاب ميكنند.

 3-   پرورش ملكه زنبورعسل به تعداد زياد

 به منظورتوليد تعداد زيادي ملكه باكره(در شرايط كنترل شده)بايد شرايط مناسبي در كندوهاي سازنده سلول ملكه به وجود ايد.اين شرايط دقيقا شرايطي هستند كه در بهار موجب تحريك كلني ها به توليدبچه كندو ميشوند.شرايط كندوهاي سازنده سلول ملكه به شرح زير است:

الف)كندوها بايد بسيار قوي و پرجمعيت باشند و اكثر جمعيت انها را زنبورهاي جوان پرستار تشكيل دهند.

ب)گرده گل به مقدار كافي در كندوها وجود داشته باشد.

ج)كندوها شهد يا عسل يا شربت قند به مقدر كافي در اختيار داشته باشند.

با توجه به مطالب فوق روش معمول پرورش ملكه زنبورعسل به تعداد زياد از طريق انتقال لاروهاي جوان از سلولهاي كارگر به سلولهاي مصنوعي ملكه از پيش ساخته شده صورت مي گيرد.اين عمل را در اصطلاح پيوند كردن مي گويند.

عسل چیست وتشخیص عسل طبیعی با تقلبی

عسل چیست ؟

عسل را زنبور عسل  از شهد گیاهان مختلف با غلیظ کردنشان درست می کند . مقدار آب شهد گلها معمولاً 25 تا 80 درصد است . شهد به وسیله غده یا غده های مخصوصی که معمولاً در ته گل ها می باشد تولید وترشح می شود . هدف گیاه از این کار جذب حشرات به شهد منظور  عمل گرده افشانی و تولید بذر یا میوه می باشد . زنبور این شهد را از روی گل ها با استفاده از خرطوم خود جمع آوری کرده و در داخل کیسه­ی مخصوصی که در بدنش قرار دارد ( معده ذخیره عسل) و فقط برای جمع آوری و ذخیره شهد درست شده به طور موقت انبار می کند . وقتی که محتوی کیسه به حدود 40 میلی گرم رسید .زنبور گلها را رها و راه کندو را در پیش می گیرد . در بین را مقداری دیاستاز که در جداره همین کیسه تهیه و به داخل شهد ترشح می شود . زنبور مقداری از آب شهد را از راه جداه کیسه عسلی جذب بدنش نموده و به کمک کلیه دفع می کند . زنبور وقتی که وارد کندو شد شهد را در داخل سلول های مومی کندو ذخیره می نماید . هنگام شب که دیگر زنبور ها قادر به خارج شدن از کندو نیستند . با خرطوم خود آن را دوباره به کیسه عسلی برده و با آنزیم هایی که از جداره کیسه عسلی به عسل می افزاید قند های مرکب را شکسته و به قند یک کربنی تبدیل می کند و آبش را جذب بدنش می کند . این کار در شب بارها انجام می شود تا شهد به غلیظ شده و مقدار آبش به 13 الی 18 درصد رسیده و با افزوده شدن دیاستاز و شکستن قند ها ماده ای شیرین و خوشمزه تولید شود . به این ماده  حالا عسل می گویند . زنبور ها پس از پر کردن هر سلول از عسل با لایه ای از موم سر سلول را می بندند تا برای زمستان گزرانی از آن استفاده کند.

به علت وجود بعضی مواد آنتی اکسیدان در عسل هیچ میکروب و یا باسیل و یا ویروسی قادر به زندگی در عسل نمی باشد . یعنی بار میکروبی عسل صفر است .. البته ما هم باید مواظب باشیم که ظرف عسل باید تمیز باشد و درب آن هم بسته باشد تا که آلودگی به آن نفوذ نکند . سر باز بودن ظرف عسل باعث جذب رطوبت هوا شده و عسل رقیق و آبکی شده و با نفوذ گرد و خاک و مواد دیگر کم کم اثر آنتی اکسیدانی آن کم شده  و عسل ترش می گردد.

 به غلط در بین مردم معروف است که عسل مدفوع زنبور عسل می باشد . ولی  حقیقت این است که عسل  نه تنها مدفوع زنبور نیست بلکه کیسه ذخیره عسل با معده زنبور هم یکی نمی باشند . در حقیقت  مردم باید بدانند زنبور آنچنان موجود تمیزی است که همیشه در اطراف  گل های در باغ ها و مزارع حرکت می نماید . و هیچ گاه به مکان های آلوده نرفته و از این مکان ها دوری می نماید و. زنبور هیچ گاه داخل کندو مدفوع نمی کند برای دفع مدفوع همیشه به خارج کندو پرواز کرده و پس از دفع آن به کندو برمیگردد. در نتیجه عسل نه تنها  مدفوع زنبور عسل نیست بلکه هیچ رابطه ای هم بین عسل و مدفوع زنبور عسل وجود ندارد.

تصور عامه مردم این است که زنبور های بعضی از  نژاد ها عسلی خوشمزه دارند و برخی دیگر عسلی بد مزه دارندکه این خلاف حقیقت می باشد . نژاد زنبور های عسل در رنگ ، بو و مزه عسل هیچ نقشی ندارد آنچه در این کار موثر است . نوع گلی است که زنبور از آن شهد آوره است . برای مثال عسل آفتابگردان بی مزه و عسل گل گلزا خوشمزه و یا عسل گل اقاقیا روشن مثل آب یا خرما تیره و سیاه می باشد .

انواع عسل از لحاظ تقلبی یا طبیعی بودن :

در باره طبیعی یا مصنوعی بودن عسل  و طرز تشخیص آن ها از یکدیگر عده ای عقیده دارند . عسل وقتی که متبلور و کدر شده یا ته نشین گردد تقلبی بوده و عسل سالم و طبیعی همیشه صاف و شفاف باقی می ماند . وقتی که عسل خریداری شده پس از مدتی کدر و ته نشین شد ناراحت شده و به فروشنده اعتراض می کنند . این هم یکی از نظریه ها و عقاید غلط می باشد . دلیل متبلور شدن و رسوب دادن عسل وجود دیاستاز و همچنین مقدار قند گلوکز در آن است . دیاستاز ها ذرات خیلی ریز عسل را به خود جذب و کدر نموده و باعث ته نشین شدن آن می شوند . مقدار گلوکز در عسل هرچه بیشتر باشد زودتر متبلور و ته نشین میگردد این خاصیت فقط در عسل های طبیعی و غیر تقلبی دیده می شود . زیرا تنها عسل های طبیعی هستند که در داخلشان دیاستاز وجود دارد . عسل های غیر طبیعی فاقد آن هستند . چنانچه گفته شد فقط دیاستاز ها قادرند ذرات عسل را متبلور نموده و در نتیجه باعث ته نشین و کدر شدن آن گردند . حال آنکه عسل تقلبی به دلیل نداشتن دیاستاز صاف و روشن باقی می ماند .بنا بر این نتجه می گیریم که هر عسلی که بعد از مدتی ته نشین شد حتماً سالم و طبیعی است .(برخلاف تصور عامه مردم)  و هر گاه عسل ته نشین نشد میتواند تقلبی باشد یا نباشد  .ولی در اینجا موضوع دیگری نیز باید در مد نظر گرفته شود و آن اینکه مدت لازم برای ته نشین شدن عسل های مختلف فرق می کند این مدت تابع مقدار قند گلوکز موجود در آن است . هر چه مقدار گلوکز در عسل بیشتر باشد به همان نسبت هم زودتر سفت و ته نشین می گردد . مثلاً عسل للکی و یا کلزا یک هفته پس از استخراج از شان ته نشین و سفت می شود ولی عسل اقاقیا به مدت 4 سال زمان نیاز دارد تا ته نشین گردد . و معمولاً کسی عسل را 4 سال نگهداری نمی کند و سال اول مصرف می نماید . به عقیده چنین افرادی عسل اقاقیا همیشه صاف و شفاف خواهد بود . در خیلی از کشور های اروپایی مصرف کنندگان عسل شفاف و روان را نپسندیده و آن را مصرف نمی کنند . چون معتقدند که عسل سفت شده و شکرک زده خوشمزه تر است . این برخلاف عقیده مصرف کنندگان عسل در ایران است . که عسل شکرک زده را اصلاً  نمی خرند .

البته تشخیص طبیعی بودن عسل به طور دقیق فقط در آزمایشگاه امکان پذیر می باشد . در آزمایشگاه ها مقدار ساکارز اگر بیش از 2% بود با شکر مخلوط است و تقلبی می باشد . هر چه مقدار ساکارز در عسل بیشتر بود مقدار شکری که با عسل مخلوط گردیده زیادتر است . یعنی از شکر تهیه و درست شده است .  

عسل تقلبی به موادی اطلاق می شود که زنبور عسل هیچ گونه دخالتی در تولید آن ندارد و افراد سود جو  آن را با مواد دیگر تولید می کنند و عسل طبیعی از شهد گل و تولید زنبور می باشد .در بازار 3 نوع عسل  از لحاظ طبیعی یا تقلبی بودن موجود می باشد . که در زیر به تفسیر به آن می پردازم .

1 – عسل 100% تقلبی : عسل تقلبی عسلی می باشد که افراد سود جو برای بیشتر سود بردن شیره انگور ، شیره خرما و یا امروزه شکر با آب و مواد شیمیایی افزودنی (اسانس عسل : ماده شیمیایی که رنگ و بو و مزه عسل دارد)  با فرمولی خاص مخلوط می کنند و گاهی تیکه هایی از موم هم برای فریب مرم به آن افزوده و به بازار عرضه می کنند . چون قیمت این نوع از عسل بسیار پایین می باشد و گاهی کیلویی زیر 2000 تومان نیز پیدا می شود . مردم  نیزاقدام به خرید آن می کنند . در حقیقت مردم آب و شکر می خرند  . این عسل بعد از مدت کمی رنگ باخته و به  نبات یا قند تبدیل شده در ته ظرف رسوب می کند. تفاوت رسوب این عسل با عسل طبیعی این است که رسوب این عسل ماندد دانه های شن در روی زبان احساس می شود و با کمی حرارت روان نمی گردد ولی رسوب عسل طبیعی مانند خامه نرم و زیر زبان احساس نمی شود و با کمی حرارت راون می شود. .

2 – عسل نیمه تقلبی : گاهی زنبور داران به دلایلی خاص شکر را با آب به نسبت 1 به 1 مخلوط کرده و درون کندو در داخل ظرفی می ریزند . زنبور بجای اینکه از شهد گل­ها برای تولید عسل استفاده نماید . از  این شربت را که در دسترس تر می باشد برای تولید عسل استفاده می نماید . عسل این زنبور ها از لحاظ شکل ظاهری مثل عسل طبیعی می باشد و گاهی زنبور داران آن را با موم به بازار عرضه می کنند . آنچه خیلی مهم است این است که در این عسل نه دیاستاز وجود دارد که باعث رسوب کردن عسل شود و نه  از مواد معدنی و یا آلی و بیولوژیک و  پروتئین خبری است . فقط قند ساده می باشد . البته گاهی زنبور ها  وقتی که بیرون از کندو گل فراوان باشد  شهد به کندو آورده و عسل حاصل درصدی از آب شکر و درصدی از شهد گل می باشد .   

3 - عسل طبیعی :  زنبور ، عسل را  از شهد گیاهان مختلف با غلیظ کردنشان درست می کند . شهد به وسیله غده یا غده های مخصوصی که معمولاً در ته گل ها می باشد تولید وترشح می شود. زنبور با استفاده از خرطوم خود  آن را جمع آوری کرده و در داخل معده عسلی خود قرار می دهد   . در بین را مقداری دیاستاز که در جداره همین کیسه تهیه شده  و به داخل شهد ترشح می شود .. زنبور وقتی که وارد کندو شد . شهد را  در داخل سلول های مومی کندو ذخیره می نماید . هنگام شب با خرطوم خود آن را دوباره به کیسه عسلی برده و با آنزیم هایی که از جداره کیسه عسلی به عسل می افزاید قند های مرکب را شکسته و به قند یک کربنی تبدیل می کند و آبش را جذب بدنش می کند . این کار در شب بارها انجام می شود تا شهد به غلیظ شده و مقدار آبش به 13 الی 18 درصد رسیده و با افزوده شدن دیاستاز و شکستن قند ها ماده ای شیرین و خوشمزه تولید شود. که عسل نام دارد .

 

خمیر شیرین ونحوه تهیه آن

 خمیر شیرین و نحوه تهیه آن:

       

۱-مقداری پودر شکر (تقریبا ۴واحد) را با مقداری عسل داغ (تقریبا ۱واحد) مخلوط نمایید آن قدرمشت کنید (ورز دهید) تا مثل خمیر نانوایی شود. شما می توانید از زرده چند تخم مرغ و داروهای تقویتی که از دارو خانه تهیه می کنید در این خمیر نیز استفاده نماید.سپس آن را در ظرفی دیگر گذاشته و در ظرف را ببندیید تا خمیر برسد و خاصیت چسبندگی نداشته باشد تا به پای زنبورها نچسبد .

مقدار مناسب از خمیر را روی قابهای داخل کندو قرار داده ملحفه ی روی آن را گذاشته در کندو را ببندیید.  

زنبورداران عزیز از سلامت کندوهای خود حتما باخبر باشند.برای جلوگیری ازتلفات زنبور به علت گرسنگی از خمیر شیرین استفاده نمایید. 

پرورش زنبور عسل

از چه زمانی و چگونه زنبورداری را شروع کنیم؟

 در پاسخ باید گفت که کار شما از زمستان شروع می شود؛در طول زمستان شما بایستی کتابها و مطالب مربوط به زنبورداری را مطالعه کنید تا اطلاعاتی را در مورد زنبور عسل و زنبورداری فرا بگیرید و شناختی را هر چند جزئی در مورد این موجود به دست بیاورید.

پس از این شما باید به فکر تهیه کندوی مورد نیاز خود باشید.

 چه زمانی باید کندوی مورد نیاز را خریداری کرد و در این مورد چه مواردی را بایستی مد نظر قرار داد و برای شروع با چه تعداد کندو بایستی شروع کرد؟

 کندو را بایستی در فاصله بین اواخر زمستان تا اوایل بهار یعنی اسفند تا فروردین خریداری کرد چون در این زمان کندو زمستان را پشت سر گذاشته و جمعیت موجود جمعیت اصلی شما می باشد.

باید توجه داشت که نبایستی هیچ گاه کندو را در پاییز خریداری کرد چون در این هنگام جمعیت ما یک جمعیت کاذب است و در زمستان تعدادی از این تعداد تلف می شوند.

 پس کندو را بایستی در فاصله بین اسفند تا فروردین انجام داد.

 مواردی را که باید مد نظر قرار داد اول از همه سلامت ملکه است ملکه بایستی سرحال و سرزنده و فعالیت آن هم در حد مطلوب باشد به طرز راه رفتن ملکه توجه کنید چون در صورتی که ملکه به خوبی نتواند راه برود قادر نخواهد بود به طور کامل روی کادر راه رفته و تخم ریزی کند.

 مورد دوم تخم ریزی ملکه است که در این هنگام بایستی فعالیت خود را شروع کرده و تخم ریزی آن مرتب باشد چون تخم ریزی نا مرتب نشانه پیری یا بیماری ملکه است.

 مورد بعدی جمعیت کندو است که بایستی در حد هشت کادر جمعیت داشته باشد یعنی زنبورها پشت و روی هشت کادر را پوشانیده باشند.

 برای شروع بایستی از سه کندو شروع کرد البته می توان با تعداد بیشتری نیز شروع کرد ولی این تعداد تا فراگیری تمام فوت فنهای کار می تواند به خوبی به شما کمک کند.

هیچ گاه از این تعداد کمتر شروع نکنید چون در صورتی که کندویی به کمک نیاز داشته باشد بتوان از دیگر کندوها برای تقویت آن استفاده کرد و در صورتی که از این تعداد کمتر باشند در هنگام ضعف یکی از کندوها از دست شما کاری برنمی آید و نتیجتا شما از این کار دلسرد می شوید.

گلهای مختلف و خصوصیات آنها:

کلزا:

رنگ گلها زرد یا سفید رنگ بوده و گرده حاوی 22 تا 25 درصد پروتئین زرد رنگ و میزان عسل تولیدی در هر  هکتار 50 تا 100 کیلوگرم می باشد. عسل کلزا براحتی شکرک می زند. تاریخ گلدهی آن از اواخر فروردین ماه یا اوایل اردیبهشت ماه تا اواخر اردیبهشت ماه است.

شلغم ، شلغم سبز:

 پروتئین گرده 22 تا 25 درصد و عسل تولیدی در هر هکتار 100 تا 500 کیلوگرم می باشد. گلدهی آن از اواسط اردیبهشت تا اواخر خرداد است. 

درخت پرتقال:

گلدهی آن از اوایل تا اواخر فروردین است.یک کلنی قوی می تواند ظرف مدت 10 روز 80 کیلوگرم عسل از یک باغ پرتقال جمع آوری کند. رنگ عسل این درخت زرد روشن و رنگ گرده آن آبی روشن است.

پنبه:

گل آن زرد روشن است و میزان عسل تولیدی در هکتار آن 100 تا 200 کیلوگرم است. زنبوران قادرند روزانه از هر هکتار 1  تا 5/2 کیلوگرم عسل جمع آوری کند.

آفتابگردان:

گل آن زرد رنگ و دارای عسلی خوش طعم ، مطبوع و زرد مایل به قهوه ای(کهربایی) و رنگ گرده آن کهربایی است.عسل آفتابگردان زودتر از سایر عسل ها شکرک می زند. تاریخ گلدهی این گیاه به آب و هوا ، تاریخ کاشت و رقم گیاه بستگی دارد؛ ولی بیشتر در ماههای خرداد و تیر است. با استقرار 15 کندو در وسط یک مزرعه به وسعت 20 هکتار 38 کیلوگرم عسل از هر کندو می توان برداشت نمود.

درخت سیب:

گلهای آن سفید ، صورتی یا قرمز لعلی است. میزان عسل تولیدی از هر هکتار 0 تا 50 کیلوگرم و دوره گلدهی آن 9 روز است. شهد سیب دارای 2/46 درصد قند است. تاریخ گلدهی فروردین تا خرداد ماه است. میزان شهد متوسط و میزان گرده آن بسیار زیاد است. رنگ عسل کهربایی روشن است.

مدیریت صحیح در پرورش زنبوعسل

مدیریت صحیح در پرورش زنبورعسل

موفقیت درامر پرورش زنبورعسل بستگی به دانش و اطلاعات کافی در مورد سازمان کندو، رشد ورفتار زنبوران در رابطه با محیط دارد.محیط خارجی در فصول و ماههای سال در حال تغییر بوده و شهد و گرده گل در منطقه تابع شرایط متغیر محیطی می باشد.زنبوردارانی که رفتار وفعالیت های زنبوران عسل و عکس العمل کلنی را در مقابل محیط زیستشان می دانند به نظر می رسد که موفق باشد. به منظور بهره برداری هرچه بیشتر و بهتر از زنبور عسل باید به گونه ای عمل نمود که فعالیتهای زنبور عسل تا حدود زیادی در جهت منافع زنبوردار متمرکز گردد و ضمنا اعمال نظارت و اقدامات زنبوردار نیز باعث اختلال در زندگی اجتماعی زنبورعسل نگردد.

زنبورداران مختلف ممکن است اهداف مختلفی را تعقیب کنند.مثلا عده های هدفشان فقط تولید عسل ، عده دیگری تولید ملکه ، بعضی دیگر تولید زنبور پاکتی ، و بعضی نیز هدفشان تکثیر کندو ها و یا تلفیقی ازآنها و غیره باشد.

بطور کلی هدف زنبوردار هر چه باشد باید کاری کند که جمعیت کلنی ها برای موقع یا مواقع به خصوصی از سال به حداکثر رشد خود برسد.مثلا زنبورداری که هدفش تولید عسل است باید کلنی های خود را به نحوی مدیریت کند که جمعیت آنها در هنگام وقوع حداکثر گلهای شهد را در منطقه نیز به حداکثر برسد.

اصول صحیح مدیریت کلنی های زنبور عسل در فصول مختلف سال:

اصول صحیح مدیریت کلنی های زنبور عسل در فصول مختلف سال متفاوت است.لذا در اینجا مختصرا اقدامات لازمی که باید در فصول مختلف سال انجام داد شرح داده می شود.

فصل پاییز :

در صورتی که در فصول بهار و تابستان کلنی های زنبورعسل به نحو صحیحی مدیریت شده باشند قاعدتا در پاییز هریک از آنها دارای دو طبقه خواهند بود.که در این صورت باید اقدامات زیر را انجام داد:

1-      دادن داروهای لازم جهت پیشگیری از بیماری های نوزما و لوک

2-      مقدار حدود 20 کیلو گرم عسل را در طبقه فوقانی و 2 تا 3 قاب گرده گل را در طبقه پایین قرار دهید.

3-      کلنی باید دارای ملکه نسبتا جوان یک تا دو ساله باشد.

4-      شبکه ملکه بین طبقه اول و دوم وجود نداشته باشد.

5-      اقدامات حفاظتی لازم در مقابل موش،باد و باران انجام گیرد.

در صورتی که جمعیت کندوها ضعیف بوده و کندو دو طبقه نباشد باید حدود 15 کیلو گرم عسل و دو قاب گرده را در کندو گذاشته و بقیه اقدامات فوق الذکر را نیز انجام داد.

فصل زمستان :

زنبورها در طول زمستان بصورت توده ای درآمده و اقدام به تنظیم درجه حرارت وسط توده می نمایند.در صورتی که کندوها دو طبقه باشند توده زنبور به تدریج از طبقه پایین بطرف طبقه بالا نقل مکان می کند بطوری که در اواخر زمستان کاملا در طبقه بالا قرار می گیرد.

باید توجه داشت که در ماههای سرد که زنبور فعالیت زیادی ندارد نیاز به آرامش نسبی داشته و توصیه می شود از کار بازرسی کندو ها حتی الامکان در این مدت احتراز نمود.بازدید کلنی در این موقع موجب تحریک ملکه به تخمریزی شده و ممکن است زنبورها و نوزادان حاصله سرما خورده و بیماری های دیگر نیز مبتلا شوند.

اوایل فصل بهار :

در اوایل بهار در یکی از روزهاکه هوا مناسب است باید کندوها را بسرعت بازدید کرده و اطمینان حاصل کرد که اولا ملکه وجود دارد یا خیر؟ بیماری خاصی وجود دارد یا خیر؟و بالاخره غذای کافی در کندو موجود هست یا خیر؟

برای این منظور درب کندو را برداشته و سریعاً یکی دو قاب را خارج نموده و به نکات فوق پی می بریم.

 

بازدید بهاری و موقع افزایش جمعیت :

برای این بازدید روز مشخصی را نمی توان تعیین کرد ولی موقع آن وقتی است که هوا از سردی خارج شده و هوای گرم مطلوبی شروع می گردد.این وقت تقریباً از اواسط تا اواخر فروردین ماه در مناطق معتدل و سرد می باشد و معمولا شکوفه درختان میوه شروع به باز شدن می کنند.در این بازدید ملاحظه خواهد شد که در کندو های دو طبقه تمام زنبورها در طبقه فوقانی هستند و در حقیقت طبقه تحتانی خالی است.در این حالت باید کلیه قابها طبقه بالا همراه با زنبورهای آنرا به طبقه پایین آوردهو قابهای طبقه پایین را به بالا منتقل نمود.با چنین تغییر وضعیتی در طول بهار جمعیت کلنی افزایش یافته و بتدریج فضای طبقه اول و دوم را بطرف بالا اشغال می کند.در صورتی که شرایط طبیعی از نظر پوشش گیاهی و شرایط آب و هوایی مناسب باشد ممکن است حدود 1 – 5/1 ماه طول بکشد تا جمعیت کلنی به طبقه دوم رسیده و آن را اشغال کند و بعد از چند هفته دیگر فضای داخل دو طبقه را اشغال نماید.برای کندو های یک طبقه که زمستان را پشت سر گذاشته اند نیز باید فضای کافی جهت رشد آنها در نظر گرفت.

در این هنگام توصیه می شود داروهای لازم جهت پیشگیری از بیماری ها به کندو ها خورانده شده و در صورتی که نیاز به غذا داشته باشند برای آنها تامین گردد.ضمناً در صورتی که بعضی از کندوها فاقد ملکه می باشند به آنها ملکه معرفی گردد و یا در کلنی های دیگر ادغام شوند.

بازدید اواخر بهار :

جمعیت کلنی ها در طول بهار رشد کرده و در اواخر بهار به حداکثر خود می رسد.این موقع از سال از نظر تولید بچه کندو بسیار حساس می باشد زیرا جمعیت کلنی تمام فضای کندو را احاطه کرده و غریزتاً کلنی ها آماده تکثیر می باشند.لذا باید فضای بیشتری برای آنها فراهم گردد . بدین منظور توصیه می شود در صورتی که جمعیت کلنی خیلی زیاد است روی طبقه فوقانی یک شبکه ملکه قرار داده و طبقه دیگری را روی آن مستقر نمود تا جمعیت اضافی به طبقه فوقانی منتقل گردند و فضای کافی برای ذخیره سازی عسل بوجود آید.

علاوه بر اقدامات فوق الذکر باید به نکات دیگری از جمله ذخیره غذای کندو ، وجود یا عدم وجود بیماریها و عملکرد ملکه نیز توجه داشت.

برای کندو های یک طبقه نیز باید کلیه مراقبتهای ذکر شده را مد نظر داشت و متناسب با رشد جمعیت فضای کافی برای آنها فراهم نمود.

بازدید فصل تابستان :

در این موقع معمولا بیشترین مقدار عسل تولید می شود . البته موقع تولید عسل بر حسب مناطق مختلف متفاوت می باشد.در حدود سه هفته قبل از اینکه اولین دوره شهد طبیعت شروع شود باید منطقه پرورش نوزادان را از منطقه ذخیره عسل کاملا جدا نمود. برای این کار بین طبقه اول و دوم یک شبکه ملکه قرار داده و ملکه را در طبقه اول ( زیر شبکه ) محبوس نمائید.

برای انجام این کار چندین راه وجود دارد مثلاً از بالا دود غلیظی وارد کرده تا زنبورها به طبقه تحتانی وارد شوند و بعد شبکه را روی طبقه اول قرار دهیدوو یا می توان تمام قابهای طبقات فوقانی را در روی طبقه اول تکانده و شبکه را روی آن گذاشت.وبالاخره می توان ملکه را پیدا کرده و داخل طبقه اول رها نمود که البته این روش وقت گیر است . در صورتی که یک هفته بعد در طبقات فوقانی تخم وجود داشته باشد این امر مبین این است که ملکه هنوز در طبقات بالایی است و باید مجدداً نسبت به پایین فرستادن آن اقدام کرد. در نتیجه این عمل زنبورهای فوقانی به تدریج در مدت 2 – 3 هفته متولد شده و فضای خالی شده برای ذخیره سازی عسل بکار برده می شود. ضمناً نوزادان فقط در طبقا پایین پرورش داده می شوند و عسل هم فقط در طبقات فوقانی ذخیره می گردد.بنابراین با این روش برداشت محصول عسل راحت تر و مطمئن تر می باشد.پس از دوره تابستان مجدداً وضعیت کلنی ها مثل اول پائیز می باشد که قبلاً به ذکر آن پرداخته شد.

ساختاربدن زنبورعسل

ساختار بدن  زنبور عسل :
سر

در جلوترین قسمت بدن قرار داشته و شامل اعضای زیر است: دو عدد چشم مرکب ، سه عدد چشم ساده ، دو عدد آنتن و دهان با خرطوم. بزرگی چشمها وسیله‌ای است که زنبوردار به کمک آن به راحتی می‌تواند زنبور نر را از کارگر تشخیص دهد. زیرا چشمهای زنبور نر بزرگتر بوده و از عقب سر بهم می‌رسند، ولی در زنبور کارگر و ملکه بهم نمی‌رسند. کار آنتنها ، لمس کردن و بوییدن است. زنبور به کمک خرطوم ، شهد را از روی گلها جمع آوری و از راه دهان به داخل کیسه عسلی می‌فرستد.

 

سینه

از سه حلقه کیتینی درست شده و اعضای زیر به آن اتصال دارند: چهار عدد بال یا پر که دو عدد آنها بالهای جلویی و دو عدد دیگر بالهای عقبی هستند. شش عدد پا که جفت عقب آن دارای حفره‌هایی به نام سبد می‌باشند و زنبور عسل در دوران فعالیت خود گرده‌های گل در آن پر و با خود به کندو حمل می‌کند. این سبدها در کارگران بزرگتر از نرها هستند.

 

شکم

در قسمت انتهایی بدن قرار داشته، از 6 حلقه کیتینی پشتی و 6 قطعه شکمی تشکیل شده است. در انتهای شکم مخرج برای دفع مدفوعات دیده می‌شود. از راه همین مخرج ، زنبور قادر است خاری را که در داخل بدنش جای دارد، خارج کرده و نیش بزند. زنبور نر نمی‌تواند نیش بزند، چون اصلا نیش ندارد.

 

 غده های مهم

در داخلا دو طرف سر کارگر یک جفت غده‌ای به نام غده‌های شیری وجود دارد که از خود ماده‌ای به نام شیر یا ژله شاهانه ترشح می‌کند و با آن ملکه و لاروهای خیلی جوان را تغذیه می‌نمایند.

غده‌های بزاقی همراه با یک جفت غده سینه‌ای بوسیله یک کانال مشترک ، ترشحاتشان را به داخل دهان زنبور می‌ریزند. ترشحات این غده‌ها در موقع لارو بودن صرف تنیدن به دور خود شده و پس از رشد و تبدیل به یک زنبور کامل ، نقش غده بزاق دهان را در زندگیشان بازی می‌کنند.

غدد زیر آرواره‌ای که در کارگران خیلی کوچک و غیرفعال بوده و در ملکه بسیار بزرگ و فعال است. ماده‌ای بوسیله این غده ترشح می‌شود که با بوی مخصوصش باعث تمیز ملکه از سایر زنبورها می‌شود.

در زیر شکم زنبورها 4 جفت غده‌هایمومی وجود دارد که سه جفتش فعال هستند و موم ترشح می‌کنند و بکار ساختن سلولها و شان می‌خورند.

غده‌های بویایی: در پشت زنبورها غده‌ای به نام غده بویایی دیده می‌شود که کارش تشخیص بوهاست.

غده‌های مخزنی: سه عدد غده در مخزن به نام غده‌های مخزنی ، مدفوعاتی را که در آنجا ذخیره شده‌اند، مرتب ضد عفونی می‌کنند.

ملکه

ملکه مادر کندو بوده و جنسیت آن ماده می‌باشد. طول بدن ملکه هیجده میلی مترمی‌باشد. بال‌های آن کوچک بوده و خرطوم آن توانایی جمع آوری شهد گلها را نداشته ودرعوض دارای شکمی بزرگ‌تر از ماده‌های کارگر بوده و دو تا شش سال می‌تواند زندهبماند. ولی در زنبورداری تجاری بیش از دو سال از یک ملکه استفاده نمی‌شود. ملکه عسلو گرده نمی‌خورد و بجای آن ژله رویال مصرف می‌کند.
نیش ملکه همانند شمشیر تازی بوده و بدون خار می‌باشد

ادامه مطلب

ابزار آلات مخصوص زنبورداری

در صنعت زنبورداری مانند سایر فنون از وسایل مخصوصی استفاده می شود که امکان نتیجه گیری بهتری را فراهم می آورد،در این قسمت به توضیح و تشریح این ادوات می پردازیم.

الف: کلاه توری Bee hat
برای جلوگیری از نیش خوردن از ناحیه سر و صورت بهتر است قبل از شروع به کار،از این وسیله استفاده شود.
توری کلاه معمولا دو تکه است.قسمت جلویی که روبروی صورت قرار می گیرد مگسی و به رنگ مشکی می باشد که سوراخ هایی به قطر3-2 میلیمتردارد.قسمت دوم قسمت پشتی است که عموماً به رنگ سفید و یا گاهی پارچه نازک به رنگ سفید می باشد و ارتفاع توری از حاشیه پایینی کلاه حدود50سانتیمتروهمینطورعرض قسمت مشکی30-25 سانتیمتر و عرض قسمت پشتی 75-70سانتیمترمی باشد.


ب:دستکش Bee glove (چرمی ،کتانی و . . . )
ازدستکش ها نیز برای مصون ماندن دستها از نیش زنبورها استفاده می شود.جنس دستکش ها باید از موادی باشد که از داخل شدن و چسبیدن نیش ها به آنها جلوگیری شود.همینطور باعث تعریق بیش از حد دست ها نشود،معمولا از پارچه یا پلاستیک ساخته می شود.باید طوری تهیه شود که انگشتان به راحتی حرکت کنند و تا زیر آرنج کشیده می شود و به وسیله مچ بند در انتها ختم می شود.
پ:دودیSmoker
دودی انواع مختلفی دارد که برای دود دادن به کلنی ها،قبل از بازدید استفاده می شو زیرا، باعث آرام شدن زنبوران قبل از بازدید می شود و از دو قسمت دمنده و مخزن دودی تشکیل شده است.از مواد گوناگونی برای ایجاد دود داخل مخزن استفاده میکنند.
ت:چنگال fork
برای باز کردن سر سلولهایی که با موم بسته شده در روی شان عسل به هنگام برداشت عسل

ث:لباس زنبورداری Beekeeping clothes
یکی از وسایلی است که از نیش خوردن شخص هنگام کار با زنبور جلوگیری می کند.که معمولاً با توجه به سلیقه زنبوردار می توان به صورت یکسره باکلاه یا جداگانه دوخت.این لباس معمولا از جنس پارچه و ترجیحأ از پارچه متقال به رنگ سفید تهیه می شود.
ج:اکستراکتور
برای استخراج عسل استفاده میشود،بعد از پولک برداری از روی حجرات قابها را داخل دستگاه قرار میدهیم و با استفاده از نیروی گریز از مرکز عسل ،از داخل حجرات به دیواره ی دستگاه پرتاب میشود. انواع مختلفی از جمله افقی ،عمودی وشعاعی دارد

ادامه مطلب

آفات وبیماریهای مهم زنبور عسل وراههای پیشگیری آن

آفات و بیماریهای مهم زنبورعسل و راههای پیشگیری و درمان آن
 
مایت واروا
بیماری واروا (Varroasis) یکی از بیماریهای خطرناک زنبوران عسل می باشد که به وسیله مایتی به نام واروا جاکوبسونی (Varroa Jacobsoni ) ایجاد می شود . این مایتها انگل لارو ، شفیره و زنبوران بالغ می باشند و به همین دلیل خطر زیادی برای صنعت زنبورداری محسوب می شوند . مایتهای واروا ، انگلهای خارجی زنبوران عسل هستند و با چشم قابل رؤیت اند . آنها داخل سلولهای نسل ، و روی بدن زنبورعسل یافت می شوند .
    
 در هر دو صورت ، آنها از طریق دیوارة بدن از همولنف (خون) زنبور تغذیه می کنند . در صورت آلودگی شدید ، نسل به درستی تکامل نمی یابد و ممکن است همانند زنبوران بالغ کاملاً طبیعی باشند ولی نقص عضو داشته باشند و آن تعداد از زنبوران که نقص عضو نشان نمی دهند ، ضعیف بوده و عمر آنها تا حدود زیادی کاهش می یابد .

1
 
لاروهایی که کمتر گرفتار شده باشند ، تا اندازه ای طبیعی متولّد می گردند ، ولی لاروهایی که تعداد مایتهایشان زیاد باشد ( مثلاً تا 20 عدد ) رشدشان دچار اختلالاتی می گردد . پس ازتولّد نیز اغلب نقص عضو نشان می دهند . مایتهای واروا جمعیّت را مضطرب و ناراحت می کنند. هرگاه تعدادشان خیلی زیاد باشد آنها را در دیواره های داخل کندو ، روی قابها و سوراخ پرواز می توان دید . زنبوردار زمانی متوجّة این انگل می شود که 25 درصد زنبورها آلوده شده اند . هرگاه مبارزة جدّی بر ضدّش صورت نپذیرد جمعیّت به زودی نابود خواهد گشت . از شیوع این بیماری تا از بین رفتن جمعیّت 3 تا 5 سال بیشتر طول نمی کشد که در این سالها هم معمولاً با کمبود تولید عسل و غیره مواجه هستیم .
عامل
عامل این بیماری مایتی است به نام واروا ( Varroa ) که روی بدن زنبورعسل زندگی می کند ولی رشدش در داخل سلولهای سر بسته کارگران و به ویژه سلولهای سر بسته نرها انجام می پذیرد . این مایتها سلولهای نر را برای تخمگذاری ترجیح می دهد چون مدّت سرپوشیدگی سلولهای آن بیشتر است و قادر است در داخل آن 2 نسل تولید نماید . مایتهای مادّه 4 تا 13 روزه موجود درکلنی زنبورعسل ، کمی قبل از بسته شدن درب حجره های نوزاد وارد آنها می شوند . مایتها وارد حجره های لاروی 5 تا 5/5 روز کارگر و 5 تا 7 روز نر می گردند عامل جذب مایتها به حجره های لاروی ، دی اکسید کربن و فرمونهایی است که به وسیله زنبور تولید می شود . در هر سلول 1 تا 8 مایت مادّه وارد و با لارو زنبور عسل زندگی می کند در آنجا هر کدامشان 3 تا 5 و به روایتی حتّی 37 تخم می گذارند . با باز شدن سر سلولهای مومی به وسیلة زنبور آنها نیز سلولها را ترک گفته روی سطح شانها پخش و به داخل سلولهای نر دیگر برای تخمگذاری بعدی نفوذ می نمایند . مایت قبل از اقدام به تخمگذاری باید از همولنف ( خون ) نوزاد زنبور تغذیه کند تا پروتئین لازم برای رشد تخمها در بدن خود را فراهم نماید .   
2
نحوه انتشار 
انتشار مایت بیشتر به طریق زیر صورت می گیرد : 
1- حمل و نقل کندوها از نقطه ای به نقطه دیگر ( کوچ ) .
2- ورود تصادفی زنبورهای کارگر آلوده و یا زنبورهای نر آلوده به کندوهای سالم .
3- بچه کندوهایی که از کندو به نقاط دور دست کوچ می کنند .
4- خرید و فروش کلنیهای آلوده زنبورعسل و انتقال آن بین زنبورداران . 
5- خرید و فروش ملکه زنبورعسل به همراه کارگر های همراه . 
انتشار مایت واروا خیلی سریع صورت می گیرد بطوریکه در صورت مهاجرت ندادن کندوها در سال او تا شعاع 3 کیلومتر و در سال دوم تا شعاع 6 کیلومتری کندوی آلوده و گرفتار این بیماری ، منتشر می گردند که این خود معادل سطحی به وسعت 100 کلیومتر مربع می باشد . 
نحوه خسارت 
مایت واروا در تمام مراحل زندگی خود از همولنف ( خون ) لاروها ، شفیره ها و زنبورداران بالغ تغذیه می نماید . آلودگی کندو به مایت واروا باعث کاهش وزن زنبور ، تغییر شکل و یا از بین رفتن اندامها و گاهی هم مرگ نوزادان می گردد . زنبوران نه تنها از طریق دست دادن خون بدن خود صدمه می بینند بلکه از محل تغذیه انگل ، انواع عوامل بیماری زا خصوصاً ویروسها ممکن است وارد بدن زنبورگردد. ویروس فلج حاد (Acute – bee paralysis virus ) ازجمله ویروسهایی است که توسط مایت واروا وارد بدن زنبور می گردد . در کندوهای آلوده به این ویروس ، تعداد زیادی زنبور در جلوی کندو روی زمین می خزند . جمعیّت مایت واروا در یک کندو بستگی به رشد کلنی و شرایط اقلیمی دارد . تعداد مایتها در بهار کم و در تابستان به تدریج با افزایش جمعیّت و تولید مثل کندو ، بر جمعیّت آنها اضافه می شود به طوریکه در پائیز به حداکثر خود می رسد در تابستان اکثر مایتها در حجرات نوزادان جوان و پرستار به سر می برند ولی در پاییز آنها را روی بدن زنبوران مسن تر می توان یافت . در اوّلین سال آلودگی اغلب بین 1 تا 10 مایت در یک کندو موجود می باشد در سال دوم این تعداد به 100 و در سال سوم به بیش از 1000 مایت می رسد . در چهارمین سال آلودگی به علّت ازدیاد جمعیّت مایت در کندوها ، چند مایت مادّه ممکن است وارد یک حجره شوند و نوزاد زنبور را آلوده نمایند. در آلودگی شدید ، تعداد مایتها در یک کندو و زنبورعسل از000/10عدد هم تجاوز می نماید . 
طرز تشخیص 
مادّه ها به رنگ قهوه ای متمایل به قرمز و نرها به رنگ روشن یا خاکستری روشن است . تعداد مایتهای ماده به رنگ قرمز ، بسیار بیشتر از مایتهای نر است .
3
1- مایتهای مادّه بالغ بیضی شکل به طول 1/1 تا 2/1 میلیمتر و پهنای 5/1 تا 7/1 میلیمتر و به رنگ قرمز است و با چشم هم می توان آنها را به
راحتی مشاهده کرد .
 
2- خارج نمودن لاروها یا شفیره ها به خصوص لارو یا شفیره های نر و مشاهده مایت روی آنها . 
3- در بسیاری از مواقع زنبورها به دلیل فرار از آلودگی ، به صورت گروهی کندو را ترک گفته و همانند زمان بچه دادن روی یک شاخه به صورت خوشه جمع می گردند و این در صورتی است که درون کندو تخم ، لارو و شفیره به همراه عسل و گرده هم وجود دارد .
4- وجود زنبوران بدون بال یا با بالهای ناقص .   
    
  5- مشاهدة مایت روی قفسه سینه و شکم زنبور عسل .
 
4
معالجه
 1- نوار بای وارول
    
این دارو به صورت نوار تقریباً سفید رنگ بوده و هر نوار حاوی 6/3 میلیگرم فلومترین است . در کندوهای با 10 قاب جمعیت 4 نوار را به صورت مساوی بین قابها تقسیم و آویزان کنید و در صورتیکه جمعیّت کندو ها کمتر باشد می توان از نوارهای کمتری استفاده نمود . فعالیّت و حرکت زنبورها در داخل کندو باعث می گردد که بدن آنها با نوار تماس یافته و آغشته شود . حرکت و جابجایی و برخورد زنبورها با یکدیگر نیز باعث پخش تدریجی دارو می گردد . بدین طریق دارو روی دستگاه عصبی مایت اثر می کند که ابتدا مایت را فلج و سپس از بین می برد . بهترین زمان برای مصرف نوار بای وارول در بهار قبل از شروع فعالیّت و تولید عسل یا پائیز بعد از جمع آوری عسل می باشد زیرا در آن زمان عسلی جهت مصارف انسانی وجود ندارد و تعداد نوزادان در کندو بسیار کم می باشد و دارو بهترین اثر بخشی را دارد . این نوار نباید بیش از 6 هفته در کندو وجود داشته باشد زیرا در هفته های پایانی خاصیّت این دارو کم شده و تعداد بسیار کمی از مایتهای متولّد شده ، نسبت به این بیماری چون خاصیّت دارو کم است مقاوم می شوند و درسالهای بعد این داروها تأثیری در از بین بردن این مایتها ندارد . بعد از 6 هفته این نوار را از کندو خارج نمایید . این دارو ساخت بایر لورکوزن آلمان است . دارو را در جای خشک و خنک نگهداری کنید .
2 – نوار آپیستان
    
5
این دارو به صورت نوار قهوه ای رنگ می باشد و هر نوار حاوی 10 درصد ماده تئوفلووالینات می باشد . در کندوهای با 10 قاب جمعیّت 2 نوار را به صورت مساوی بین قابهای 3 و 4 و یکی هم بین قابهای 7 و 8 قرار دهید . بقّیه توضیحات این نوار همانند نوار بای وارول است . این نوار ساخت دالاس آمریکا می باشد . دارو را در جای خشک و خنک نگهداری کنید . 
    
3 – ژل آپی گارد 
    
این دارو به صورت ژل تقریباً سفید رنگ می باشد و در بسته های 50 گرمی آلومینیومی قرار دارد . مادة مؤثّر این دارو 25 درصد تیمول می باشد . تیمول ، فنُل حاصل از روغن آویشن و سایر روغنهای فرّار است که بطور مصنوعی نیز ساخته می شود این روغن طبیعی در مجاورت هوا متصاعد شده و مایت را از بین می برد . این دارو نه تنها مایت واروا ، بلکه مایت درونی زنبور عسل را به نام مایت آکاراپیس وودی ( مایت آکارین ) را نیز از می برد ، بلکه رفتار بهداشتی زنبورها را تحریک کرده ، به گونه ای که آنها لاروهای آلوده را از کندو خارج می نمایند . برای هر کندو یک صفحه 10× 10 گرفته برای این منظور از خود ظرف آپی گارد هم می توان استفاده کرد . به مقدار 25 گرم ژل را روی آن بمالید . درب کندو را برداشته و آن را روی قابها قرار دهید به گونه ای که سطح آغشته به ژل به طرف بالا باشد .
 
6
پس از یک هفته مجدداً 25 گرم ژل آپی گارد را روی صفحه قرار دهید . کندوهای دو طبقه به 50 گرم دارو در هر بار درمان نیاز دارند که باید به صورت 2 درمان 25 گرمی و به فاصله یک روز انجام گیرد و بعد از یک هفته مجدداً به همین شیوه تکرار شود . آپی گارد را نباید بیش از 6 هفته در کندو نگهداری کرد . این دارو را در دمای زیر 15 درجه سانتی گراد و بالای 25 درجه سانتی گراد استفاده نکنید . دمای بالای 25 درجه سانتی گراد موجب تبخیر بیش از حدّ دارو و در نتیجه فرار زنبورها به صورت گروهی از کندو می شود . این دارو ساخت کشور انگلستان است . دارو را در دمای معمولی اتاق نگهداری کنید . 
4- اسید فرمیک 85% صنعتی
ظروف بستنی یکبار مصرف را گرفته درون آن یک تنظیف ( پارچه یا دستمال کاغذی ) قرار داده تا سرعت تبخیر دارو را کنترول کند سپس به مقدار 30 – 25 سی سی اسید فرمیک 85% صنعتی را درون ظرف ریخته و ظرف را در روی قابها قرار دهید . این اسید به مرور زمان تبخیر شده و مایتها را از بین می برد . 3 دفعه برای مبارزه با این بیماری کافیست و فاصله بین هر درمان یکهفته می باشد . مقدار مصرف این دارو 30 – 25 سی سی اسیدفرمیک به ازای هر کندو در فصول گرم سال است . درجه حرارت مناسب برای استفاده از این دارو 15 درجه سانتیگراد می باشد . معمولاً در اردیبهشت و شهریور درجه حرارت 15 درجه سانتیگراد است و اگر در کلنی 4 تا 5 قاب تخم سرپوشیده وجود داشته باشد می توان از این دارو استفاده کرد . در زمان تولید شهد مصرف این دارو بلا مانع است . اسید فرمیک یک داروی دو منظوره است و علاوه بر مایت واروا ، مایت آکارین را نیز از بین می برد . دقّت شود مجرای تهویه درب کندو در عقب دریچه پرواز ( هواکشها ) به صورت کامل باز بوده و یا با بره موم مسدود نشده باشد .  
5 - قرص آپی لایف وار
    
این دارو به رنگ سبز تیره و در بسته های زرد رنگ 4 لایه آلومینیومی پلی تن حاوی دو قرص تصعید شونده 11 گرمی می باشد . و برای پیشگیری و درمان مایت وارا و مایت تراشه ای استفاده می شود .
7
ترکیبات این دارو در 100 گرم : 
Thymol crystal 74/8g
Eucalyptus oil 16/00g
Camphor crystals 3/70g
Menthol crystals 3/70g
این دارو 7 تا10روز در درون کندوی زنبورعسل به تدریج تصعید می شود . مصرف این داروهیچگونه باقیمانده ای در عسل باقی نمی گذارد و برخلاف نوارهای آغشته به سم مورد مصرف در کشور ، هیچگونه خطر زیست محیطی برای طبیعت و سلامت زنبورداران ندارد . این داروی بیولوژیک هم اکنون درکشورهای اتحادیه اروپا وآمریکا به ثبت رسیده ومصرف می شود . استفاده ازاین دارو به صورتotcمی باشد و هیچگونه نیازی به نسخه دامپزشک ندارد . مایت با استنشاق گاز حاصل از این قرص به سرعت خفه شده و از روی بدن زنبور می افتد .
 برای هر کندو یک قرص را به 4 قسمت تقسیم نموده و به مدت 7 تا 10 روز ( تا تصعید کامل قرص ) بر روی چهار گوشه قابهای کندو قرار داده شود و بسته به آلودگی کندو در منطقه ، این کار حداقل یکبار تکرار می شود ( در هر دوره درمان بهاره و پاییزه پس از برداشت عسل ).
 
پس از درمان باقیمانده قرصها از کندو برداشته و معدوم شود . دُز درمان بستگی به جمعیّت کندو دارد . این دارو را نباید همزمان با سایر داروهای رایج استفاده کرد . در هنگام مصرف نباید عسل در کندو موجود باشد ، ترجیحاً در حرارت بین 18 تا 35 درجه سانتی گراد و صبح زود یا غروب استفاده شود . از استنشاق ، بلعیدن و تماس پوست و چشم با قرص اجتناب شود . قرص با دستکش در کندو قرار داده شود . در صورتیکه دمای خارج از کندو بالای 25 درجه سانتی گراد باشد ، زنبوردار باید یک روز قبل از درمان یک قسمت از قرص را در تمام کندو قرار داده و روز بعد درمان را با دُز کامل انجام دهد . درمان مطلقاً در دمای 18 درجه سانتیگراد انجام نپذیرد . درمان باید درکلیه کندوها و بطور همزمان انجام پذیرد . از مقدار پیشنهاد شده بیشتر مصرف نشود . در جای خشک و خنک و به دور از نور مستقیم آفتاب نگهداری شود . تاریخ انقضا صرفاً برای قرصهای بسته بندی شده و باز نشده صدق می کند . 
8
این دارو ساخت کشور ایتالیا می باشد و شرکت سازنده اش chemicals life sri در شهر vigonza در شمال شرق ایتالیا می باشد . تولیدات این شرکت مطابق با اصول gmt اتحادیه اروپا بوده و تمامی محصولاتش دارای گواهی free sale از وزارت بهداشت ، وزارت کشاورزی و اداره دامپزشکی ایتالیا می باشد . این دارو هم اکنون در غالب کشورهای اتحادیه اروپا ، آمریکا و بیش از 30 کشور جهان از جمله ایران مورد استفاده قرار می گیرد .  
6 – نوارآپی وار
 
این دارو به صورت نوارهای پلاستیکی بوده و جهت کنترول مایت واروا در زنبورعسل تهیه شده است . تعداد 10 نوار درون هر پاکت موجود می باشد . هر نوار 500 میلیگرم آمیتراز دارد . نوارهای آپی وار را در بهار داخل کندوها قرار دهید ، قبل از اینکه عسل جریان پیدا کند . در موقع شدّت جریان عسل نوارها را در کندو قرار ندهید . اگر آلودگی با مایت بسیار زیاد است می توانید در پاییز زمانیکه همة عسلها برداشت شده اند از این نوارها استفاده کنید . برای هر کندو 2 نوار آپی وار استفاده کنید . مثلاً می توانید بین قاب سوم و چهارم یک نوار قرار دهید و نوار دیگر را در بین قابهای هفتم و هشتم قرار داد .
 
 
9
  نوارهای آپی وار طوری در بین قابهای کندو معلّق قرار می گیرند که زنبورها می توانند به راحتی در دو طرف نوارها حرکت کنند . نوارها باید برای مدت 6 هفته در کندو باقی بمانند . مصرف بیش از حدّ آپی وار ممکن است در مایتها ایجاد پایداری نماید . برای پیشگیری از ایجاد مقاومت در مایت بعد از این مدّت نوارها را از کندو بیرون آورید . در موقع برداشت عسل نوارها را در کندو باقی نگذارید . تاریخ انقضاء این دارو 18 ماه پس از تولید است . نوارها را در بسته بندی اصلی و باز نشده و دور از موادغذائی نگهداری کنید . از استنشاق بوی نوارها هنگامیکه آن را باز می کنید خودداری نمائید . از تماس آن با دست خودداری نموده و از دستکش استفاده نمائید . در دمای اتاق و دور از نور مستقیم خورشید و سایر مواد سمّی که ممکن است روی نوارها تأثیر گذارد ، نگهداری شود . پس از مصرف اگرشرایط اجازه می دهد به خصوص باتوجه به جهت وزش باد ، نوارهای استفاده شده را بسوزانید . درغیراین صورت آنها را در زمین مناسب و خشکی با پاکتهای خالی آن را دفن کنید . از آلوده شدن هر نوع منابع آبی با این نوار و پاکت خالی آن جلوگیری نمائید . 
آپی وار محصول و نام تجاری ثبت شده توسط شرکت veto – pharma است این شرکت یک شرکت چند ملیّتی بوده و مرکز آن در کشور انگلستان می باشد و تحت عنوان داروی دامی مورد آزمایش و تأیید قرار گرفته است . شرکت کشاورزی داس نماینده انحصاری veto - pharma در ایران است .   
نوزما Nosema
بدترین و ناراحت کننده ترین بیماری نقاط مرطوب ( مثل شمال ایران ) است . در نقاط مرطوب نه تنها کندوها ، بلکه زنبورستانها را ضعیف و بی محصول کرده و در حالت شدّت همه آنها را از بین می برد . نوزما بسیار مسری بوده و فصل شدّت این بیماری بیشتر در اواخر زمستان و اوایل بهار یعنی فروردین و اردیبهشت ماه است . 
عامل
    
 عامل بیماری پروتوزوآیی است به نام نوزما آپیس ( Nosema apis ) که منحصراً در داخل سلولهای جدار معده گوارش زنبورعسل 
10
کامل رشد می کند و در داخل سیتوپلاسم تکثیر پیدا کرده و در حرارت 30 درجه سانتیگراد پس از 5 روز تولید کیست می کند . در آلودگی شدید حدود 30 تا 50 میلیون کیست در معده یک زنبور وجود دارد . این تاژک قادر به سوراخ کردن سلولهای پوشش و نفوذ به داخل سلولهای دستگاه گوارش زنبورعسل است.این بیماری در معده زنبورعسل زندگی می کند . 
آلودگی سبب ایجاد تغییراتی در سلولهای اپی تلیال معده و اختلال در مراحل گوارش می شود که در نتیجه منجر به سوء تغذیه و مرگ زودرس حشره میزبان می شود . همچنین غددشیری زنبوران کارگر آلوده کوچک شده و دچار تغییرات ساختمانی می گردد . این تغییرات سبب کاهش تولید ژله رویال می شود که ضعیف شدن قابل توجه جمعیتّهای زمستانی را به دنبال دارد . زنبوران آلوده عمرشان کوتاه شده و نصف زنبوران سالم عمر می کنند . زنبورهای آلوده مقدار کمتری اسیدآمینه در خون خود دارند .
علائم
    
1- وجود لکّه های اسهالی به صورت خطی بر روی تخته پرواز و قابها .
2- زنبورآلوده بیش از چند متر نمی تواند پروازکند برخی از آنها از کندو خارج شده و روی زمین می خزند .
3- زنبورانی که به شدّت دچار بیماری شده اند ، ضعیف شدن جمعیّت و عدم آرامش زنبوران را به همراه دارد .
4- از دست دادن قدرت نیش زدن .
5- زنبوران آلوده در اطراف کندو به پشت افتاده و شکم آنها به دلیل پر بودن از مدفوع بزرگتر از زنبوران سالم است .
6- تخمدانهای ملکة آلوده تحلیل رفته و سبب توقّف ناگهانی تخمریزی می شود که نتیجه آن ضعیف شدن کلنی است .
7- کاهش وزن بدن زنبوران عسل آلوده .
8- حالت اسهال به خاطر جمع شدن زیاد از حدّ آب . 
9- با دو انگشت یک دست سینة زنبور را گرفته و با دو انگشت دست دیگر شکمش را بکشیم بطوریکه روده هایش در اثر کشیدن از بدن خارج گردد ، رنگ قهوه ای یا کمی قرمز رنگ روده ها دلیل سلامتی آنها بوده و رنگ سفید شیری آنها دلیل مبتلا بودنشان است .
10- کاهش رشد بهاره .
11- باز شدن بالها .
12- جایگزینی زود هنگام ملکه .
11
نحوه انتشار
1- عسل آلوده .
2- آب آلوده .
3 – غارتگری . 
4- خرید و فروش کندهای آلوده و ملکه . 
5- غذای آلوده از زنبوری به زنبور دیگر .
6- نقل و انتقال شانها بین کندوها .
7- مدفوع زنبوران بیمار .
درمان 
در صورت کم بودن بیماری ، از داروی فوماژیلین ( فومیدیل بی ) استفاده می شود این دارو به صورت پودر زرد رنگ می باشد . که می بایست در 2 لیتر آب ولرم مخلوط کرده و این دو لیتر را به حجم رسانیده و جهت تغذیه 30 کلنی به صورت شربت استفاده می کنیم .  
هرکلنی می بایست 3 بار تغذیه شود و هر تغذیه باید به فاصله 3 روز از تغذیه قبلی انجام گیرد . بهترین زمان برای پیشگیری پائیز و درمان اوایل بهار است . در صورت آلودگی شدید می بایست یک کندوی جدید تمیز را انتخاب نموده و قابهای سالم را در آن قرار داده و در جای قبلی کندوی آلوده قرار داد و فقط ملکه کندوی آلوده را در کندوی جدید قرار داد سپس کندوی آلوده را به 200 متر دور از زنبورستان برد و زنبوران را روی زمین می تکانیم ، پس از تکاندن زنبوران ، قابها را درون کندو گذاشته و درب و دریچه پرواز را می بندیم ، و قابهای کندو را جهت ضدعفونی به محل دیگر منتقل می کنیم و زنبوران سالم به محل قبلی خود که ملکه اشان در کندوی سالم تنها است، بر می گردند و زنبوران بیمار قادر نیستند بر اثر بیماری پرواز کنند ، در همانجا می مانند و می میرند و بدین طریق بیماری مهار می شود . این دارو باید در یخچال نگهداری شود این دارو ساخت ایران است .
لوک آمریکایی 
ادامه مطلب

وسایل کار زنبورداری

۱)      کلاه زنبورداری

2)      دستکش چرمی

3)      دودی (وسیله­ای برای دود دادن کندو و آرام کردن زنبورها)

4)      اهرم (برای برداشتن سر کندوها و همچنین جدا کردن شان­ها از هم)

5)      کاردک (برای تمیز کردن کف و جدار کندوها از موم و برش موم اضافی)

6)      برس نرم (برای ریختن زنبورها از روی قاب به آرامی داخل کندو)

7)      ظرف تغذیه

8)      پنجره ملکه (آن رابین طبقه پایین و بالا قرار می­دهند)

9)      چنگال مخصوص عسل (برای کندن موم سر سلول­های پر از عسل شان به منظور آماده کردن آن برای اکستراکتور کردن)

10)    اکستراکتور (وسیله­ای برای بیرون آوردن عسل از شان­ها با استفاده از نیروی گریز از مرکز)

11)    سیم گالوانیزه (برای سیم­دوز کردن شان­ها)

12)    تخته موم­دوز

13)    موم دوز

14)    قفسۀ ملکه

بچه گیری طبیعی

 

بچه گیری طبیعی

۱- بچه گیری طبیعی: در این روش وقتی زنبور به طور طبیعی بچه داد ، ملکه وتعدادی زنبور کندوی قبلی

 

را رها کرده ومعمولا در نزدیکیهای کندو ی قبلی روی در خت یا بوته ای می نشینند .اولین بچه ای که کندو

را ترک می کند ملکه  قبلی کندو (ملکه پیر) میباشد و بهتر است تعویض  شود زیرا  صرفه اقتصادی ندارد،

ملکه  بعدی  که  از شاخون  (سلول ملکه) خارج  میشود  جوان  و باکره است  که  اگر  بعد از بچه  اول

جمعیت کندو زیاد باشد این ملکه نیز با تعدادی زنبور کندو را ترک کرده و کندو وجمعیت آن را برای شاخون

بعدی (ملکه بعدی که از سلول ملکه بیرون میآید)میگذارد واگرملکه  تشخیص بدهد که جمعیت کندو زیاد 

نیست خودش بقیه شاخون ها را با نیش زدن از بین میبرد وملکه کندو میشود که این امر در نژاد های

مختلف  متفاوت است .اما تکلیف بچه زنبوری که کندو  را ترک کرده  وروی درخت یا بوته ای  در نزدیکی

زنبورستان نشسته است چه می شود لازم بذکر است ملکه پیر معمولا در نزدیکی زنبورستان وروی 

ارتفاعات پایین و بوته های کوچک می نشیندو ملکه جوان وباکره برعکس این حالت . برای گرفتن بچه

زنبوری که روی در خت نشسته ابتدا باید یک کندوی تمیزو ضد عفونی شده که بو بد ندهد آورد وزیر

زنبورها قرار داد و سپس با یک ضربه تمامی زنبور ها را داخل کندو ریخت سپس به مدت یک ساعت کندو

را زیز درخت مورد نظر می گذاریم و سپس آنرا به محلی که میخواهیم انتقال می دهیم . منتظر مطالب

علمی و تخصصی  که حاصل تجربیات چند ساله من میباشد در صفحات بعدی باشید.

بچه گیری مصنوعی

بچه گیری مصنوعی

بچه گیری مصنوعی

 

برای گرفتن بچه مصنوعی ابتدا یک کندوی سالم و همرنگ کندویی که میخواهیم از آن بچه بگیریم آماده

میکنیم .کندویی که می خواهیم از آن بچه بگیریم باید خصوصیات زیر را داشته باشد. 

۱- از لحاظ جمعیتی از هفت قاب تخم وجمعیت کمتر نباشد.

۲- جمعیت کندو و تخمهای آن آلودگی و بیماری نداشته باشند.

۳- از ذخیره کافی (عسل) برخوردار باشد.

 پس از آن که کندوی مادر را برای بچه گیری انتخاب کردیم ، کندویی که میخواهیم در آن بچه بگیریم کنار

آن میگذاریم و سه قاب از کندوی مادر را با جمعیت رویش در کندوی بچه می گذاریم ، دقت کنید ملکه در

کندوی مادر باقی بماند.

قابهایی که از کندوی مادر به کندوی بچه انتقال داده ایم چه خصوصیاتی باید داشته باشد.

۱- تخمهای تازه (یک تا سه روزه)به اندازه کافی در آنها موجود باشد.

۲- ذخیره کافی (عسل) در قابها باشد.

 ۳- تخمهای رسیده (خاینه ای) به اندازه کافی موجود باشد.

 بعد از اینکه موارد بالا را رعایت کردیم بهتر است  یکروز در میان بچه زنبور را تغذیه کنیم ، وبعد از ده روز

کندوی بچه را بازرسی کرده  و یک شاخون (سلول ملکه)  می گذاریم و  بقیه را حذف می کنیم، اگر این

کار را نکنیم ممکن است بچه زنبور ما بچه بدهد ،  مگر اینکه خودمان قبلا" آنرا ضعیف گرفته باشیم مثلا" 

یک قاب یا دو قاب بنابراین بعد از اینکه یک شاخون گذاشتیم و بقیه را حذف کردیم چند روز بعد (۴تا ۵ روز)

دیگر بازرسی میکنیم ببنیم آیا ملکه دارد یا نه ،اگر ملکه وجود داشت منتظر می مانیم تا پرواز عروسی را

انجام دهد و آنوقت می توانیم بگوییم  یک بچه زنبور داریم. اگر ملکه نداشت سریع یک شاخون رسیده یا

ملکه جفت نخورده رو قابهای آن میگذاریم.

نکته محلی را  که قبلا کندوی مادر در آنجا بود را به دو قسمت تقسیم می کنیم و نصف آن را به کندوی

 بچه و نصف آنرا به کندوی مادر اختصاص می دهیم ،البته بهتر است کندوی بچه را برای حداقل دو روز به

اندازه  ۱۰ کیلومتر  از زنبورستان دورتر  ببریم و بعد به محل زنبورستان  برگردانیم تا جمعیت  مزرعه رو از 

از کندوی بچه به کندی مادر برنگرددو بچهء ما ضعیف نشود

دانستنیهای مفید زنبوردار

آیا میدانید که......

1 - طراحی و ساخت کندوهای لانگستروت مربوط به 160 سال پیش است .
2 - علت اصلی رطوبت داخل کندو درزمستان ، مصرف عسل است.
3 - مصرف یک کیلو گرم عسل ،یک لیتر آب تولید می کند .
4 - بعد از عسل ، موم مهم ترین فرآورده ی زنبور عسل به شمار می آید .
5 - مهم ترین غذایی که زنبور برای رشد به آن نیاز دارد گرده است .
6 - قطر دانه های گرده حدود 5/2 تا 350 میکرون است .
7 - مقدار مصرف گرده ی یک کلونی در سال ، حدود 25 تا 35 کیلوگرم است .

8 - به طورمعمول زنبورهایی که به جمع آوری گرده مشغول هستند گاهی شهد نیز جمع آوری می کنند ؛ ولی عکس این حالت دیده نمی شود .
9- ذخیره کردن گرده ی گل فقط درحجره های کارگر صورت می گیرد ؛ ولی در مورد عسل این طور نیست .
10- در سبد گرده ممکن است چند نوع گرده مشاهده شود ؛ ولی درعسل دان فقط یک نوع عسل است .
11- گران ترین عسل جهان عسلی است که در سواحل دریای سیاه ترکیه تولید می شود و هر کیلو حدود 250 دلار به فروش می رسد .
12- ﮊله ی رویال موجود در حجره های کارگر مرغوبیت کمتری نسبت به ﮊله ی رویال حجره های ملکه دارد .
13- عسل تنها ماده غذایی است که در ارزیابی كیفی و استانداردهای آن ، آزمایش میکروبی وجود ندارد .
14 - قاره ی آفریقا رکورد دار تولید موم در جهان است .

15- کانـادا بـا تولید میانگین 55 کیلو عسـل به ازای هـر کنـدو در سـال ، در این زمینه رکورد داراست .
16- میانگین تولید عسل به ازای هر کندو در ایران 10کیلو است و در جهان8 کیلو می باشد .
17- ایران از نظر تولید عسل در مقام یازدهم و از نظر تعداد کندو در مقام نهم جهانی قرار دارد .
18- زنبور، نوزادان را در دمای 5/33 درجه ی سانتی گراد در داخل کندو پرورش می دهد .
19 - ازحرارت 34-39 درجه ی سانتی گراد جهت سرد کردن کندو اقدام می شودو در زمان تهویه ی کندو،آب زیادی توسط كارگران به داخل کندو وارد می شود .
20 - بهترین دما برای فعالیت زنبور، دمای بین 16-32 درجه ی سانتی گراد است .
21- فعالیت زنبور در دمای 10 درجه ی سانتی گراد شروع می شود

22 - زنبور در حرارت کمتراز8 درجه فعالیتی ازخود نشان نمی دهد.
23 - قدرت درک تغییر درجه حرارت در زنبور10 برابر انسان است .(این قدرت در انسان 2 درجه سانتیگراد است .)
24 - آنتن در زنبور کارگر عمدتاً به منظور یافتن گل و در ملکه برای درک وضع تخم ریزی مورد استفاده قرار می گیرد .
25 - زنبور عسل 16 زوج کروموزوم دارد .
26 - در نهمین روز پس از تخم ریزی ،پنجمین و آخرین پوست اندازی دوران لاروی صورت می گیرد . در این مرحله سینه و شکم به طور کامل نمایان است .
27- لارو زنبور عسل در غذای خود غوطه ور است ؛ بنابر این تا پایان دوره ی لاروی كه انتهای روده به مخرج وصل می شود مدفوع نمی كند

28- میزان تخم ریزی ملکه در روز، حداکثر حدود 3000 تخم است ، که این میزان هم وزن خود ملکه است و علت آن تغذیه ی منحصربه فرد ملکه است . این موضوع در جهان جانوران یک رکورد محسوب می شود .
29 - تخم درون حجره ی ملکه با تخم درون حجره های کارگر فرقی ندارد .
30-ملکه درهفتمین روزخروج ازحجره برای جفت گیری آماده میشود.

 31 - مدت زمان جفت گیری حدود 10 تا 30 دقیقه است .
32 - تخم ریزی ملکه 2 یا 3 روز بعد از جفت گیری شروع می شود و حداکثر این زمان یازده روز است.
33 - جفت گیری ملکه فقط برای یک بار در طول عمر صورت می گیرد و اسپرم دریافتی تا حدود 6 سال در کیسه ی اسپرم ملکه به صورت سالم و نیمه فعال باقی می ماند . این موضوع یکی از شگفتی های زندگی زنبور عسل و از موارد استثنایی حیات جانوران است .

34- در زنبور عسل ، متابولیسم دوران لاروی به گونه ای است که دفع مدفوع وجود ندارد .
35 - دو ملكه ی خواهر نمی توانند با هم ، همزیستی کنند ؛ ولی ملكه های مادر و دختر برای مدتی می توانند .
36 - فرق لارو ملکه و لارو کارگر در مصرف ﮊله ی رویال و تغذیه ی آنهاست .
37 - کندو باید حداقل 15 تا 20 سانتی متر از زمین فاصله داشته باشد تا اولاً رطوبت را از زمین نگیرد و ثانیاً با آمدن برف ، دریچه ی پرواز بسته نشود . برای جلوگیری از ورود آب باران به داخل کندو ، کندو باید کمی به سمت جلو مایل باشد .
38 - در موقع قرار دادن بچه کندو به داخل کندو، درصورت امکان حداقل یک قاب لارو ، درون کندو قرار دهید .
39 - ارتفاع دریچه ی پرواز 7 میلی متر است .
40 - زنبور نر فاقد نیش ، سبد گرده ، غدد مولد موم و خرطوم کامل است . جثه ی زنبور نر نسبت به زنبورهای کارگر ، بزرگتر است .

41- پرواز آشنایی با محیط از سن یک هفتگی پس از خارج شدن از حجره شروع می شود .
42 -حـجره هـای شـان ها بر حسب اندازه به دو گروه کارگری و نـر تقسیم می شود . ملکه بـا اندازه گیری اختلاف 5/1 میلی متری بین آنها انتخاب می کند که تخم نر بگذارد یا کارگر .
43 - زنبور ملکه ، شکمی بلند وکشیده دارد . بال های آن نسبت به شکم کوتاه است و فاقد غدد مولد موم وسبد گرده می باشد .
44 - زنبور در شب پرواز نمی کند و مانند مورچه حرکت می کند .
45 - زنبور عسل برای نیش زدن نیاز دارد شکم خود را 90 درجه بچرخاند . بنا بر این زنبورهای بچه كندو و زنبور برگشتی از مزرعه بدلیل پر بودن شكم این امكان را ندارند .
46 - در انتخاب محل کندوی جدید (بچه کندو) نوعی سیستم رای گیری در کلونی حاکم است ؛ بدین معنی که محل هایی که بیشترین رقص در مورد آنها صورت می گیرد ، انتخاب می شوند .

47 - ملکه هیچ موقع از نیش خود به جز در مقابله با رقبا استفاده نمی کند ؛ زیرا هم شکم او پر است و هم نیاز نیست در جایی که کارگران هستند از نیش خود استفاده کند . بعلاوه کلونی با وجود ملکه برپاست ودر صورت اضطرار، اگر از نیش خود استفاده کند ، به دلیل نداشتن خارهای وارونه روی نیش نخواهد مرد .
48 - ملکه تنها عضوی از کلونی است که در کندو دفع مدفوع دارد . این مدفوع بلافاصله توسط پرستاران به خارج کندو منتقل می شود . این موضوع رابطه ی تنگاتنگی با امنیت کلونی دارد . زنبور نر و کارگر مدفوع خود را خارج از کندو دفع می کنند . این دو زنبور حتی قادرند در زمستان یا در شرایط بد اقلیمی ، مدفوع خود را تا 6 ماه نگه دارند .
49 - در زمان تکثیر کلونی ، علایم و نشانه های مسیر برگشتی به کندوی مادر ، درعرض چند دقیقه از حافظه ی زنبورهای همراه بچه کندو پاک شده ، علایم مکان جدید جایگزین می گردد.
50 - دو مشکل بزرگ صنعت زنبورداری در سطح جهان ، یکی بچه کندو و دیگری زمستان گذرانی در مناطقی غیر از استوا ست .

موفق باشید

چندین موضوع اصلی درزنبور عسل

زمان خرید جمعیت­ها :

بهترین زمان خرید جمعیت­­ها در شرایط ایران دی و بهمن است ، در پاییز همه­ی جمعیت­ها یک قدرت دروغی را نشان می­دهند چون هنوز زنبورهای بهاری و تابستانی که به زودی باید در داخل جمعیت زنده­اند ولی تا دی ماه از بین رفته و آنچه باقیمانده تنها زنبورهای زمستانی­اند و قدرت حقیقی جمعیت را نشان می­دهند.

وجود ملکه

هنگام خرید جمعیت­ها یا کلنی­ها علاوه بر قوی بودن جمعیت حتماً توجه کنیم که ملکه داشته باشد، جمعیت ملکه آن هم در دی و بهمن ماه فاقد هر نوع ارزشی است چون جمعیت در این موقع سال نمی­تواند ملکه تولید کند و خود را نجات دهد، آرام نشستن زنبورهای روی شان­ها می­تواند دلیل بر وجود ملکه باشد، حمله ونیش زدنشان بی ملکه بودن شان را نشان می­دهد.

تعویض ملکه

بهتر است همه­ساله در اسفند یا در فروردین ماه انجام پذیرد یک سال در میان بایستی ملکه­ها را هر قدر خوب باشند عوض کرد چون ملکه در دو سال نخست زندگیش تخم زیادی می­گذارد از سال سوم ضعیف و پیر شده وتخم گذاریش به شدت کم می­شود .

تغذیه­ی بچه زنبور

بچه زنبور طبیعی پس از آنکه گرفته و در کندویی جای گرفت نباید در سه روز اول تغذیه گردد در صورت تغذیه چه بسا فرار کند زیرا زنبورها قبل از بچه دادن به شان­های عسل داخل کندو هجوم برده و عسل دانشان را پر می­کنند این مقدار عسل برای سه روز کافی ست از روز چهارم بایستی شربت یا تغذیه 1 ( شکر) 1 (آب ) به مدت یک هفته تغذیه کند. بچ اگر مصنوعاً گرفته شود از همان روز اول می­تواند تغذیه کند.

موجوداتی که در داخل کندو زندگی می­کنند :

در اواخر بهار و اوایل تابستان داخل هر کندویی نسبتاً قوی معمولاً 30000 تا 70000 زنبور کارگر و500 تا 3000 و یا بیشتر زنبور نر و تنها یک ملکه با هم زندگی می­کنند . ملکه مادر و تخم گذار کندو است، در پاییز و زمستان در کندو معمولاً از زنبور نر خبری نیست چون گارگرها آنها را در اواسط تابستان بیرون می­رانند. در زمستان زنبورهای هر کندو کمتر از 10000 است.

طرزتخم گذاری

ملکه معمولاًً در هر سلول یک تخم می­گذارد. هرگاه ضمن بازدید به تعداد زیادی ازسلول­ها برخوردید که داخل هر یک بیش از یک تخم بود. نشانه­ای است که ملکه این جمعیت مدت­ها است از بین رفته است و این تخم­ها را زنبورهای کارگر گذاشته است این تخم­ها همگی تبدیل به زنبور نر می­شوند. به این جمعیت نرریز                   می گویند. و از نظر زنبورداری بی­ارزش بوده و به علاوه به زودی همه از بین می­روند.                       

مقدار غذا یا تغذیه

به طور کلی در زنبورداری  دو نوع شربت یا تغذیه داریم : 1- تغذیه بهاره 2- تغذیه پاییزه

معمولاً شربت یا تغذیه بهار 1 به 1 است یعنی 1 کیلوشکر 1 کیلو آب و تغذیه پاییزه 3 به 2 می­باشد. لازم است بدانید که بعد از برداشت آخرین محصول عسل در مرداد یا شهریور مقدار عسلی را که یک جمعیت نسبتاً قوی (درزمستان  8 قابه باشد) تا بهار ذخیره داشته باشد مصرف می­کند به شرح زیراست :

مـهـر 500 گرم - آبـان 500 گرم – آذر 500 گرم - دی 500 گرم - بـهمن 1000 گرم - اسـفند2000گرم (به علت شروع تخم گذاری) - فـروردین 4000 -  5000 گرم

وجود پستانک یا شاخون (به حجره یا سلول ملکه شاخون می­گویند)

وجود پستانک یا شاخون به شرط اینکه داخلشان تخم یالارو و ژله شاهانه باشد نشانه آن است که جمعیت تصمیم به بچه دادن را دارد. خراب کردن شاخون جمعیت را از بچه دادن منصرف نمی­کند و بعد از مدتی دوباره شاخون را می­سازند، بهترین راه در این مواقع این است که از چنین جمعیتی یک بچه مصنوعی گرفته شود. اگر شاخون در کناه­های شان ساخته شود نشانه این است که جمعیت تصمیم به بچه­دادن را دارد و اگر در وسط شان درست شوند معنایش این است که جمعیت تنها خیال تعویض ملکه را دارند.

 

گونه هاونؤادهای زنبور عسل

به طور کلی زنبور عسل به چهار گونه و هر گونه به چندین نژاد تقسیم می­گردد.

1) زنبور هندی

2) زنبور درشت

3) زنبور ریز

4) زنبورعسل (زنبور معمولی)

مهمترین نژادهای زنبور معمولی عبارتند از :

1)      زنبور عسل اروپایی 2) زنبور سیاه 3) زنبور ایتالیایی 4) زنبور قفقازی 5) زنبور نژاد ایرانی

زنبور نژاد ایرانی بسیار نیش­زن بوده و تمایل زیادی به بچه­دادن دارد.

به طور کلی خصوصیاتی را که یک نژاد خوب باید داشته باشد عبارتند از :

1)      آرام باشد و نیش نزند

2)      پرمحصول باشد

3)      بچه به اندازه­ی لازم بدهد (نه کم نه زیاد)

4)      در برابر امراض مقاوم باشد

5)      رشد سالانه را هر چه زودتر شروع کرده و زود به حداکثر برسد

انواع تغذیه زنبور عسل

انواع تغذیه زنبور عسل:

 

1- تغذیه  تحریکی ملکه :

تغذیه تحریکی ملکه بعد از برداشت عسل پاییزه و به مدت یک ماه که شهد وگرده گل کمتر به کلنی آورده میشودانجام می گیرد

 در مناطقی که از اواسط الی اواخر تابستان کار شهد و گرده آوردن زنبورها به تدریج کاهش پیدا کرده و شهد و گرده و یا به عبارت دیگر گلهای شهدزا و گرده دار در طبیعت کمیاب و یا حتی نایاب می شود، مستقیماٌ برروی ملکه اثر منفی گذاشته و ملکه  وادار می کند که از فعالیت تخمگذاری خود روز به روز بکاهد.

تعداد تخمی که ملکه در روز می گذارد ، علاوه برطول روز با مقدار شهد و بخصوص گرده ای که زنبورها روزانه وارد کندو می کنند ، همیشه و در تمام ماههای سال رابطه مستقیم دارد.

در چنین وضعیتی وظیفه بزرگ زنبوردار مبارزه با کم شدن فعالیت تخمگذاری ملکه است که آن هم فقط از طریق تغذیه مصنوعی زنبورها با شربتی که از آب و شکرو عسل و یا از آب و عسل درست می شود امکان پذیر است

ادامه مطلب

تغذیه رنبورعسل باجانشین گرده

تغذیه زنبورعسل با جانشین گرده

 در مناطق معتدله زمانی که کلنی در حال پرورش نوزادان می باشد زنبوران بطور مستمر گرده جمع آوری می کنند. اما در بعضی نواحی به دلیل کمبود گرده زنبوران نمی توانند گرده مورد نیاز خود را تهیه کنند. در چنین مواقعی زنبورداران می توانند کلنی ها را با جانشین گرده تغذیه نمایند. موادی که بعنوان جانشین گرده تهیه می شوند باید پروتئین ها، لیپیدها، عناصرمعدنی و ویتامینهای موجود در گرده طبیعی را داشته باشند و بتوانند زنبوران پرستار را جلب کرده و توسط آنها مورد تغذیه قرار گیرند. وجود مواد قندی در جانشین گرده زنبوران را بیشتر جلب می کند ولی این مواد تنها عامل نمی تواند باشد. جانشین گرده در داخل کندو گذاشته شده و مورد تغذیه زنبوران قرار می گیرند. جانشین گرده را بصورت کلوچه ای و غذای خمیری درآورده و در نایلون، پلاستیک یا کاغذ مومی گذاشته و در روی شانها قرار می دهند و بدین ترتیب از خشک شدن آن جلوگیری می نمایند. چنانچه آنها بصورت پودری در بیرون گذاشته شوند. زنبوران نخواهند توانست همه پودرهای خشک شده را در کیسه گرده جمع آوری کرده و به داخل کندو انتقال دهند.

طرز تهیه جانشین گرده:

 مواد لازم:

 ۱- پودر شکر یک کیلوگرم

۲- عسل 50 گرم

۳- پودرسویا 200 گرم

۴- مخمر آبجو25/. لیتر

۵- شیر خشک کم چربی کمتر از 2.5 درصد، 25 گرم

۶- سرکه 005/. لیتر

۷- آب 2/. لیتر

۸- دارو به مقدار مورد نیاز

برای تهیه جانشین گرده به شرح زیر عمل می شود:

 الف- پودر شکر،آرد سویا، شیرخشک و دارو را با هم مخلوط کرده و بصورت پودر یکنواختی در می آورند و اگر مخمر آبجو بصورت پودر باشد به مخلوط اضافه می کنند.

ب- آب، عسل و سرکه را با هم مخلوط کرده و 50 تا 60 درجه سانتیگراد  دما داده و ضمن به هم زدن به تدریج مخلوط الف را به آن اضافه می کنند. اگر مخمر آبجو بصورت مایع بوده باشد در دمای 50 تا 90 درجه سانتیگراد آنرا نیز به مخلوط اضافه می کنند و در صورت نبودن مخمر آبجو ممکن است مقداری شیر خشک بدون چربی به آن اضافه شود هنگام ظاهر شدن حباب از مخلوط  شلعه چراغ  را پایین آورده و آنها را 10 الی 15 دقیقه در دمای 90  درجه سانتیگراد نگه داشته و در این مدت نیز مخلوط را به هم می زنند تا حبابها خارج شده و خمیر یکنواختی  تولید شود. سپس ظرف را از روی چراغ برداشته و در جای خنک قرار داده و کاغذ های زرورقی به ابعاد 15 در20  تهیه کرده و خمیر را روی آن می ریزند ضخامت خمیر نباید بیشتر از یک سانتیمتر بوده باشد.سپس آنها را در یخچال گذاشته و به تدریج مورد استفاده قرار می گیرد.

منابع مورد استفاده:

زنبوران عسل و زنبورداری، جلد اول، عبادا... پیرایرانی

بازدیدکندوها ترای زمستان گذرانی زنبور عسل

بازديد كندوها براي زمستان گذراني زنبورعسل

بازديد كندوها براي اماده كردن كلنيها براي زمستان گذراني به شرايط اب و هوايي مناطق مختلف بستگي دارد.اماده سازي كلني ها براي زمستان گذراني بايد بلافاصله بعد از برداشت عسل در اواخر تابستان يا اوايل پاييز اغاز شود.در اين بازديد بايد سه عامل مورد توجه قرار گيرد.اول:وجود ملكه جوان و شايسته در كندوو وضعيت تخمگذاري ان.دوم:وضعيت جمعيت كندو.سوم:وضعيت ذخيره زمستاني كندو.در صورتي كه كندويي داراي ملكه پير و از كار افتاده بوده و يا كندويي بدون ملكه باشد در صورتي كه زنبوردار ملكه جوان تخمگذار در اختيار داشته باشد بايد ملكه پير را حذف كرده و ملكه جوان را به ان كندو معرفي كند.و در صورت نداشتن ملكه جوان چنين كندويي را در ليست كندوهاي ادغامي قرار دهد.در مورد وضعيت جمعيت كندو هر گاه كندويي در اواخر تابستان كمتر از چهار قاب جمعيت داشته باشد چنين كندويي را بايد ادغام كرد.با توجه به ذخيره زمستاني نحوه تغذيه بايد طوري باشد كه هر كندو براي يك قاب جمعيت حداقل دو كيلو عسل در اختيار داشته باشد.به عبارت ديگر يك كندوي ده قاب جمعيت بايد حدود 20كيلو عسل جهت زمستان گذراني داشته باشد

نحوه طبقه گذاری کندوها درزنبر عسل

نحوه ی طبقه گذاری کندوهای زنبورعسل

اصولا" طبقه گذاری برای کندوها به پنج منظور صورت می گیرد.

1-      جهت افزایش جمعیت کندو

2-      جهت ذخیره عسل و عسلگیری

3-      جهت تقسیم کندو

4-      جهت ادغام کندوها

5-      کندوهای دو ملکه ای

مزایای طبقه گذاری

1-      فعالیت ملکه محدود نمی شود.

2-   بافت کندو تغیر یافته و شانهای کهنه و قدیمی که سیاه شده اند با انتقال به طبقات بالا و ذخیره عسل از رده خارج می شود.

3-      باعث افزایش جمعیت کندو می شود.

4-      یک عامل بازدارنده در فرایند بچه دهی است.

5-      ادغام کندوها با استفاده از طبق راحت تر است.

6-      عملکرد وبهره وری کندو بالا می رود.

7-      لازمه تکثیر و تقسیم کندو طبقه گذاری است.

8-      کمک به تهویه ی داخل کندو

9-      درسیستم دو ملکه ای کندوها الزاما" نیازمند صبقه می باشد.

10-  درپرورش ملکه ازکندوهای مطبق بعنوان جمعیت پرستاروحتی بعنوان انکوباتوراز طبقه ی بالا استفاده می کنند.

البته هر کدام از موارد فوق می تواند با تکنیک  و هدف و در زمان  مشخصی توسط زنبوردار صورت بگیرد که هر کدام بحث و روش خاص خود را دارد. قاعده و اصول کلی طبقه گذاری در سه مورد اول بشرح ذیل است.

اگرما بیایم روی یک کندو که دارای جمعیت بیشتر بوده و فضای خالی و کافی جهت افزایش جمعیت وجود نداشته باشد، یک طبقه گذاشته و چند صفحه موم آجدار و حتی پوکه خالی  و شان عسل را در آن قرار دهیم، قطعا" زنبوران تمایلی به ورود در طبقه بالا را نخواهند داشت. زیرا ما در آن صورت، به سیستم بیولوژی و فیزیولوژی  کلنی زنبورعسل در کندو دقت نکرده ایم.

 معمولا" همه جانوران و بخصوص موجودات اجتماعی در لانه ی خود فرم و نظم خاصی برای زندگی و زاد ولد آرایش داده اند. بعنوان مثال آذوقه های حیاتی را در جاها یی از آشیانه ی خود ذخیره می کنند، که ضمن جلوگیری از فساد آن، دسترسی به آنها آسانترو راحترشده و همچنین به لحاظ امنیت غذایی مشکلی نداشته باشند.

 با این مقدمه ترتیب و آرایش ذخیره ی آذوقه بوسیله نیروی تدارکات کندو وهمچنین تخمریزی ملکه درکندو، طوری است که ضمن دسترسی آسان به غذاهای ذخیره شده بخصوص نان گرده و جلوگیری از اتلاف انرژی، امنیت غذایی  نیز در کندو تامین شود. به این صورت که ملکه تخمریزی خود را دراولین حلقه یعنی در وسط  شان انجام می دهد و سپس در دومین حلقه، ذخیره ی گرده که از نظر غذایی فوق العاده حائزاهمیت است، صورت  گرفته و در جوانب و حواشی کادرها، عسل کنسرو می شود. عین این سیستم در فضای داخل کندو هم حاکم است یعنی اگر کندو را یک توپ در نظر بگیریم تخم و لارو در مرکز آن و محل ذخیره ی گرده در لایه دوم  و بلاخره عسل در جوانب وحواشیی کندوها قرار گرفته است. نکته ای که زنبوردار در حین طبقه گذاری می بایست مراعات کند حفظ کرویت و آرایش شانهای کندواست به این صورت که همان نظم و آرایشی که درآشیانه ی زنبوران وجود دارد، همان سیستم و آرایش   موجود درداخل کندو حفظ و به طبقه ی جدید منتقل کند. یعنی هم تخم ولارو و هم گرده و هم شان عسل به طبقه بالا منتقل شود درغیراینصورت و یا درغیاب هر یک از محصولات در طبقه بالا، زنبوران چندان تمایلی جهت ورود به آنجا را نخواهند داشت. زیرا کرویت کندو حفظ نشده است.

 برای این منظورکندویی که مستحق طبقه گذاری به منظورافزایش جمعیت است، می بایست ترجیحا" تعداد سه عدد شان قدیمی که دارای تخم ولارو سربسته (سرپوش سلولها هرچه قدرسیاه ترباشد بهتر است) که حاوی عسل و گرده کافی هم بوده، به طبق بالا انتقال می دهیم و بجای شانهای خالی صفحات موم آجدار را طوری قرار می دهیم که اولا" هر کدام از صفحات دروسط دو شانی که دارای تخم ولارو سربسته است قرار گیرد. ثانیا" برای این منظور و حفظ کرویت کندو،  صفحات موم آجدار را بصورت "دو در یک" در داخل کندو قرار می دهیم. بعبارت دیگر بعد ازبرداشتن سه عدد شان که حاوی لارو و گرده و عسل از بدنه ی کندو است، بجای آنها اینگونه عمل می کنیم.

دو شان قدیمی را به کناره ی کندو منتقل کرده و بعد از آنها یک صفحه ی موم آجدارقرار می دهیم. مجددا" بعد از دو شان قدیمی دیگر یک صفحه موم آجدار و به همین ترتیب موم آجدار آخری و سومی را بعد از دو شان دیگر قرارمی دهیم (به صورت دو درمیان یعنی دو شان قدیمی و یک صفحه موم آجدار) در صورت لزوم می توان یک صفحه موم آجدار را در طبقه بالا و جلو شانها قرار داد تا بدین وسیله ازموم بافی های بی مورد جلوگیری کرد. بعضی از زنبورداران بجای صفحه موم آجدارمذکوردر طبقه بالا ازقابهای دایره ای(چنبره) که فاقد صفحه ی موم هستند، استفاده می کنند. زیرا اولا" اینگونه قابها علاوه برموم بافی، باعث افزایش   جمعیت زنبوران نرشده که نقش بسیار مهمی را درحفظ تعادل کلنی وجفت گیری ملکه ایفا می کند. ثانیا" زنبوردار با این کار خود صاحب عسل شان خوب و مشتری پسند نیزمی شود.

 بطورکلی اهم نکاتی که باید توسط زنبوردار درمورد طبقه گذاری رعایت شود بشرح ذیل است.

1-      هیچ وقت نباید دو صفحه موم آجدار بصورت پشت سرهم و درکنار هم قرار گیرند.

2-      ترجیحا" صفحات موم آجداردروسط شانهایی که دارای تخم و لارو سربسته هستند قرار گیرد.      

3-      طبقه را باید به کندویی گذاشت که هر دو طرف همه شانهای آن پر اززنبور بوده و فضای کافی برای تخم ریزی ملکه وجود نداشته باشد. گاها" دراینگونه کندوها تراکم جمعیت به حدی می رسد که مقداری از کلنی در جلو سوراخ پرواز کندو خوشه می بندد.

4-      هیچ وقت نباید صفحات را به تنهایی در طبقه بالا گذاشت.

5-      از قرار دادن صفحه موم آجداردرجوانب کندو جدا" خوداری کنید.

6-      در حین طبق گذاری باید مواظب ملکه بود.

7-      تعداد صفحات موم آجدار با تراکم جمعیت کندو باید متناسب باشد.

8-      طبقه گذاری می بایست در فصل افزایش جمعیت و عسل گیری صورت بگیرد.

9-      برای جلوگیری از اتلاف انرژی بعد از طبقه گذاری می بایست محل اتصال طبقه و بدنه کندوی اصلی را از بیرون و با مواد لازم  ایزوله کرد.

10-   حدالمقدورشانهای سیاه و کهنه را به طبقه جدید منتقل می کنند. زیرا در این صورت شانهای سیاه و کهنه تبدیل به عسل شده و از کندو خارج می شود.

11-   قابهای حاوی تخم و لارو در وسط  سایر قابها قرار می گیرد.

12-   همانطوری که اشاره شد نباید آرایش و ترکیب شان های کندو را به هم زد.

بیمارهای رایج زنبور عسل

بیماری لوک اروپایی  ( European  Foulbroud )

بیماری لوک اروپایی یک بیماری فصلی است . زمان پیدایش آن عمدتاً از اواسط تا اواخر فصل بهار است ؛ یعنی درست در زمان تزاید نسل . این بیماری نیز مانند بیماری لوک آمریکایی در بیشتر مناطق جهان وجود دارد . عامل بیماری در سال 1949توسط خانم آلکساندروا به نام استروپتو کوکوس پلوتون کشف شد . این عامل و بعدها ملیسوکوکوس پلوتون  (Melisso coccus Poloton  ) نام گرفت . عامل بیماری یک باکتری ساپروفیت یا فرصت طلب است .

در موقع شیوع بیماری ، باکتری های دیگری هم چون  Bacillus alvei  و  Bacterium eurdice نیز به عنوان عوامل ثانویه وجود دارند .

عامل بیماری وارد همولنف نمی شود و محل آن فقط در روده ی لارو است . تأ ثیر این عامل رقابت غذایی است که با لارو به وجود می آورد ؛ به همین دلیل هم به نام بیماری لاروهای گرسنه را اتلاق می شود .

علایم

مانند لوک آمریکایی در دید کلی ، ظاهر قاب حالت فلفل نمکی دارد ؛ با این تفاوت که مرگ لاروها در اواخر دوره ی لاروی یا قبل از شفیرگی رخ داده است .

لازم به ذکر است که حالت فلفل نمکی ( حالتی که حجره های درپوش دار و بدون درپوش به طور مخلوط در کنار هم قرار گرفته باشند )در بسیاری بیماری ها ی ژنتیکی و هنگامی که ملکه ضعیف می شود ، دیده می شود و با این بیماری باید آنها را تفکیک کرد .

لاروهای مرده معمولاً حالت پیچ خورده و خمیده دارند . لارو بیمار در ابتدا به زردی و سپس به قهوه ای تغییر رنگ می دهد . در آزمایش صحرایی ، چوب کبریت بدن لارو کمتر از 2 سانتی متر کش می آید .

عمدتاً از لارو آلوده ، بوی ترشیدگی و گندیدگی به مشام می رسد . لاروها ی مرده به راحتی از حجره جدا می شوند .

لاروهای حاشیه ، بیشتر مریض می شوند و این حالت ممکن است با سرماخوردگی اشتباه شود .

پیش گیری و درمان

درمان مثل درمان لوک آمریکایی است .

در پیش گیری به دلیل این که عامل بیماری تولید هاگ یا اسپور نمی کند ، برخورد خفیف تری با بیماری صورت می گیرد ؛ مثلاً از روش سوزاندن کمتر استفاده می شود.

بچه گیری از کندو وغوطه ور کردن جعبه ی کندو در داخل پارافین مذاب از جمله راههای پیش گیری می باشند .

 

بیماری لوک آمریکایی     (  American  foulbrood  )

 

بیماری لوک آمریکایی یکی از مهم ترین بیماری های زنبور عسل در سطح دنیاست . این بیماری بسیار مسری می باشد ، به طوری که اگر کنترل نشود ، می تواند کل زنبورداری را نابود کند .

 

عامل این بیماری باکتری گرم مثبت و میکرو آیروفیلیک است . این عامل از خانواده ی باسیلها به نام باسیلوس لاروا می باشد که اولین بار  وایت آن را در سال 1907 شناسایی کرد .

 

ادامه مطلب

سالنامه زنبورداری

سالنامه زنبور داری برای کشور وسیعی چون ایران با آب و هوای بسیار متفاوت نوشتن سالنامه ای که برای تمام نقاطش در آن واحد صادق باشد غیر ممکن است . و این سالنامه هم ادعای حل این مشکل را ندارد . در اواسط زمستان وقتی که هوای مشهد 25 درجه زیر صفر بوده و زنبورها در داخل کندو به صورت گلوله دور هم زندگی کرده و فقط قادر ند که هوای داخل گلوله شان را گرم کنند در چابهار (کرانه های در یای عمان )درجه حرارت هوا 25 درجه بالای صفر را نشان میدهد . اگر کندوهایی در آنجا و جود داشته باشند زنبورهایشان در حداکثر فعالیت بوده و از گلی به گل دیگر برای جمع آوری شهد و گرده پرواز خواهند نمود . در مشهد و آذر بایجان تصورا" فصل شدت آلبالو و گیلاس اوایل اردیبهشت ودر کرج اوایل فروردین است . بنا براین هر چه در کرج و در فروردین ماه می گذرد در مشهد و تبریز در اردیبهشت ماه و در چابهار در بهمن ماه خواهد گذشت. نتیجه آنکه در این سالنامه برای فروردین ماه نوشته شده زنبوردارمشهد و تبریز باید در اردیبهشت بکار بندد و زنبور دار چابهار در بهمن ماه . مقصود از طرح مثال بالا این است که با در نظر گرفتن اینکه این سالنامه در شرایط آب و هوای کرج نوشته شده زنبور داران سایر نقاط باید هوای منطقه ی خود را با هوای کرج تطابق داده از آن استفاده کنند . مثلا همانطوری که ذکر شد زنبور دار اردبیلی یا شاید خوانساری در اردیبهشت ماه باید آنچه در این سالنامه در قسمت فروردین نوشته شده بکار بندد . تا آنجا ممکن بود سعی کردم که آب و هوا را کمتر ملاک عمل قرار  داده و بیشتر از طرز زندگی زنبورها برای کار کردن با آنها استفاده کنم . مثلا نوشته ام که هر وقت هر 10 قاب طبقه پایین کندو پر از زنبور بوده و در محیط شکوفه گل نیز به حد کافی وجود داشته باشد می توانید رویش طبقه دوم بگذارید . این کار در یک کندو ی خوب در رشت در فروردین ماه ودر کرج در اردیبهشت ماه و در دماوند در خرداد ماه ممکن است اتفاق بیفتد بنا براین برای استفاده از سالنامه آنچه یک زنبور دار باید داشته باشد عبارت است از قدرت تشخیص و بخصوص قدرت تطبیق ماههای این سالنامه با ماههای محل اقامتش

 

فروردین ماه فروردین ماه زمانی است که معمولا هم جمعیت نسبتا قوی است و هم اینکه تعداد کارگران بسرعت در حال افزایش می باشد . زیاد بودن تعداد کار گران در این ماه به جمعیت امکان می دهد که از گلهای در ختان میوه یک محصول عسل جالب توجه تحویل زنبور دار دهند . جمعیت ضعیف این شهد را تنها صرف تقویت داخلی خودش می کند تا تعداد کار گرانش را زیاد شود و عسل تحویل زنبوردار نمی تواند بدهد . در نتیجه زنبور دار از یک محصول عسل نسبتا زیادو معطر عقب می ماند . از اینجا اهمیت تغذیه جمعیت (در مرداد و شهریور ) و تغذیه زمستانی آنها معلوم می گردد . چون همین دو تغذیه اگر بموقع و بمقدار کافی انجام گیرند جمعیت هنگام باز شدن شکوفه های درختان میوه در فروردین ماه حتما قوی خواهد بود . البته مشروط بر این که ملکه اش پیر ویا ناقص و یا ضعیف نباشد . جوان و و با استعداد بودن ملکه از شرایط لازم این کار است . در مناطق معتدل تر کشور ما مثل گیلان و مازندران اغلب شکوفه ها ی درختان میوه حتی از نیمه دوم اسفند ماه باز می شوند . اوایل اردیبهشت ماه معمولا درختان مرکبات (پرتقال و لیمو و غیره )گل می دهند . در فاصله بین این دو گل در خیلی از نقاط گل جالب توجهی در طبیعت وجود دارد که زنبورها از آن شهد جمع کنند . در نتیجه امکان فعالیتی برایشان و جود ندارد و بیکار می مانند . در چنین وضعیتی زنبور دار نباید جمعیتها را بحال خودشان رها کند . بهتر است آنها را وسیله مخلوطی از شکرو عسل و آب یا خمیر شیرین به طریقی که در فصل تکنولورژیی گفته شده هر شب تغذیه نماید تا نه تنها بی غذا نمانند و از گرسنگی و بی کاری صدمه ببینند بلکه مانع آن گردد که ملکه کم شدن شهد آوران کار گران را احساس کرده و تخمگذاریش را کم و در صورت طویل بودن آن حتی قطع کند . ازدیاد تدریجی و مرتب تعداد زنبورها در جمعیت و کندو و اغلب کار را بجائی می رساند که سطح همه شانها ی موجود ه پر از زنبور گردد و زنبور دار باید جای تازه برای زیست آنها و به ملکه برای تخمگذاریش بدهد تا بفکر بچه دادن نیفتند . چون بچه دادن همیشه باعث کم شدن محصول عسل سالیانه جمعیت می گردد . بهتراست به کندو دیواره بدهد تا زنبور ها مشغول فعالیت شوند و از بچه دادن صرف نظر نمایند. بیکاری در بهار همیشه جمعیت را بفکر بچه دادن می اندازد یکباره آویزان کردن چند ین دیواره یا شان در داخل کندو اشتباه است . هر چند روز یک الی 2 دیواره یا شان بعد از آخرین قابی که لارو سرپوشیده دارد باید آویزان نمود . بطور مثال هر گاه جمعیت در پائیز روی 6 قاب تنگ شده بود (به فصل تکنولورژی مراجعه شود )می توان به وی 2 دیواره یا 2 شان بافته شده خالی و یا 2 شان بافته شده که داخلش هم کمی عسل از پائیز باقی مانده باشد داد.

ادامه مطلب

بچه گیری طبیعی

۱- بچه گیری طبیعی: در این روش وقتی زنبور به طور طبیعی بچه داد ، ملکه وتعدادی زنبور کندوی قبلی

 

را رها کرده ومعمولا در نزدیکیهای کندو ی قبلی روی در خت یا بوته ای می نشینند .اولین بچه ای که کندو

را ترک می کند ملکه  قبلی کندو (ملکه پیر) میباشد و بهتر است تعویض  شود زیرا  صرفه اقتصادی ندارد،

ملکه  بعدی  که  از شاخون  (سلول ملکه) خارج  میشود  جوان  و باکره است  که  اگر  بعد از بچه  اول

جمعیت کندو زیاد باشد این ملکه نیز با تعدادی زنبور کندو را ترک کرده و کندو وجمعیت آن را برای شاخون

بعدی (ملکه بعدی که از سلول ملکه بیرون میآید)میگذارد واگرملکه  تشخیص بدهد که جمعیت کندو زیاد 

نیست خودش بقیه شاخون ها را با نیش زدن از بین میبرد وملکه کندو میشود که این امر در نژاد های

مختلف  متفاوت است .اما تکلیف بچه زنبوری که کندو  را ترک کرده  وروی درخت یا بوته ای  در نزدیکی

زنبورستان نشسته است چه می شود لازم بذکر است ملکه پیر معمولا در نزدیکی زنبورستان وروی 

ارتفاعات پایین و بوته های کوچک می نشیندو ملکه جوان وباکره برعکس این حالت . برای گرفتن بچه

زنبوری که روی در خت نشسته ابتدا باید یک کندوی تمیزو ضد عفونی شده که بو بد ندهد آورد وزیر

زنبورها قرار داد و سپس با یک ضربه تمامی زنبور ها را داخل کندو ریخت سپس به مدت یک ساعت کندو

را زیز درخت مورد نظر می گذاریم و سپس آنرا به محلی که میخواهیم انتقال می دهیم . منتظر مطالب

علمی و تخصصی  که حاصل تجربیات چند ساله من میباشد در صفحات بعدی باشید.

بچه گیری مصنوعی

بچه گیری مصنوعی

 

برای گرفتن بچه مصنوعی ابتدا یک کندوی سالم و همرنگ کندویی که میخواهیم از آن بچه بگیریم آماده

میکنیم .کندویی که می خواهیم از آن بچه بگیریم باید خصوصیات زیر را داشته باشد. 

۱- از لحاظ جمعیتی از هفت قاب تخم وجمعیت کمتر نباشد.

۲- جمعیت کندو و تخمهای آن آلودگی و بیماری نداشته باشند.

۳- از ذخیره کافی (عسل) برخوردار باشد.

 پس از آن که کندوی مادر را برای بچه گیری انتخاب کردیم ، کندویی که میخواهیم در آن بچه بگیریم کنار

آن میگذاریم و سه قاب از کندوی مادر را با جمعیت رویش در کندوی بچه می گذاریم ، دقت کنید ملکه در

کندوی مادر باقی بماند.

قابهایی که از کندوی مادر به کندوی بچه انتقال داده ایم چه خصوصیاتی باید داشته باشد.

۱- تخمهای تازه (یک تا سه روزه)به اندازه کافی در آنها موجود باشد.

۲- ذخیره کافی (عسل) در قابها باشد.

 ۳- تخمهای رسیده (خاینه ای) به اندازه کافی موجود باشد.

 بعد از اینکه موارد بالا را رعایت کردیم بهتر است  یکروز در میان بچه زنبور را تغذیه کنیم ، وبعد از ده روز

کندوی بچه را بازرسی کرده  و یک شاخون (سلول ملکه)  می گذاریم و  بقیه را حذف می کنیم، اگر این

کار را نکنیم ممکن است بچه زنبور ما بچه بدهد ،  مگر اینکه خودمان قبلا" آنرا ضعیف گرفته باشیم مثلا" 

یک قاب یا دو قاب بنابراین بعد از اینکه یک شاخون گذاشتیم و بقیه را حذف کردیم چند روز بعد (۴تا ۵ روز)

دیگر بازرسی میکنیم ببنیم آیا ملکه دارد یا نه ،اگر ملکه وجود داشت منتظر می مانیم تا پرواز عروسی را

انجام دهد و آنوقت می توانیم بگوییم  یک بچه زنبور داریم. اگر ملکه نداشت سریع یک شاخون رسیده یا

ملکه جفت نخورده رو قابهای آن میگذاریم.

نکته محلی را  که قبلا کندوی مادر در آنجا بود را به دو قسمت تقسیم می کنیم و نصف آن را به کندوی

 بچه و نصف آنرا به کندوی مادر اختصاص می دهیم ،البته بهتر است کندوی بچه را برای حداقل دو روز به

اندازه  ۱۰ کیلومتر  از زنبورستان دورتر  ببریم و بعد به محل زنبورستان  برگردانیم تا جمعیت  مزرعه رو از 

از کندوی بچه به کندی مادر برنگرددو بچهء ما ضعیف نشود

وسایل کار زنبورداری

۱)      کلاه زنبورداری

2)      دستکش چرمی

3)      دودی (وسیله­ای برای دود دادن کندو و آرام کردن زنبورها)

4)      اهرم (برای برداشتن سر کندوها و همچنین جدا کردن شان­ها از هم)

5)      کاردک (برای تمیز کردن کف و جدار کندوها از موم و برش موم اضافی)

6)      برس نرم (برای ریختن زنبورها از روی قاب به آرامی داخل کندو)

7)      ظرف تغذیه

8)      پنجره ملکه (آن رابین طبقه پایین و بالا قرار می­دهند)

9)      چنگال مخصوص عسل (برای کندن موم سر سلول­های پر از عسل شان به منظور آماده کردن آن برای اکستراکتور کردن)

10)    اکستراکتور (وسیله­ای برای بیرون آوردن عسل از شان­ها با استفاده از نیروی گریز از مرکز)

11)    سیم گالوانیزه (برای سیم­دوز کردن شان­ها)

12)    تخته موم­دوز

13)    موم دوز

14)    قفسۀ ملکه

آفات وبیماریهای مهم زنبور عسل وراههای پیشگیری آن

آفات و بیماریهای مهم زنبورعسل و راههای پیشگیری و درمان آن
 
مایت واروا
بیماری واروا (Varroasis) یکی از بیماریهای خطرناک زنبوران عسل می باشد که به وسیله مایتی به نام واروا جاکوبسونی (Varroa Jacobsoni ) ایجاد می شود . این مایتها انگل لارو ، شفیره و زنبوران بالغ می باشند و به همین دلیل خطر زیادی برای صنعت زنبورداری محسوب می شوند . مایتهای واروا ، انگلهای خارجی زنبوران عسل هستند و با چشم قابل رؤیت اند . آنها داخل سلولهای نسل ، و روی بدن زنبورعسل یافت می شوند .
    
 در هر دو صورت ، آنها از طریق دیوارة بدن از همولنف (خون) زنبور تغذیه می کنند . در صورت آلودگی شدید ، نسل به درستی تکامل نمی یابد و ممکن است همانند زنبوران بالغ کاملاً طبیعی باشند ولی نقص عضو داشته باشند و آن تعداد از زنبوران که نقص عضو نشان نمی دهند ، ضعیف بوده و عمر آنها تا حدود زیادی کاهش می یابد .

1
 
لاروهایی که کمتر گرفتار شده باشند ، تا اندازه ای طبیعی متولّد می گردند ، ولی لاروهایی که تعداد مایتهایشان زیاد باشد ( مثلاً تا 20 عدد ) رشدشان دچار اختلالاتی می گردد . پس ازتولّد نیز اغلب نقص عضو نشان می دهند . مایتهای واروا جمعیّت را مضطرب و ناراحت می کنند. هرگاه تعدادشان خیلی زیاد باشد آنها را در دیواره های داخل کندو ، روی قابها و سوراخ پرواز می توان دید . زنبوردار زمانی متوجّة این انگل می شود که 25 درصد زنبورها آلوده شده اند . هرگاه مبارزة جدّی بر ضدّش صورت نپذیرد جمعیّت به زودی نابود خواهد گشت . از شیوع این بیماری تا از بین رفتن جمعیّت 3 تا 5 سال بیشتر طول نمی کشد که در این سالها هم معمولاً با کمبود تولید عسل و غیره مواجه هستیم .
عامل
عامل این بیماری مایتی است به نام واروا ( Varroa ) که روی بدن زنبورعسل زندگی می کند ولی رشدش در داخل سلولهای سر بسته کارگران و به ویژه سلولهای سر بسته نرها انجام می پذیرد . این مایتها سلولهای نر را برای تخمگذاری ترجیح می دهد چون مدّت سرپوشیدگی سلولهای آن بیشتر است و قادر است در داخل آن 2 نسل تولید نماید . مایتهای مادّه 4 تا 13 روزه موجود درکلنی زنبورعسل ، کمی قبل از بسته شدن درب حجره های نوزاد وارد آنها می شوند . مایتها وارد حجره های لاروی 5 تا 5/5 روز کارگر و 5 تا 7 روز نر می گردند عامل جذب مایتها به حجره های لاروی ، دی اکسید کربن و فرمونهایی است که به وسیله زنبور تولید می شود . در هر سلول 1 تا 8 مایت مادّه وارد و با لارو زنبور عسل زندگی می کند در آنجا هر کدامشان 3 تا 5 و به روایتی حتّی 37 تخم می گذارند . با باز شدن سر سلولهای مومی به وسیلة زنبور آنها نیز سلولها را ترک گفته روی سطح شانها پخش و به داخل سلولهای نر دیگر برای تخمگذاری بعدی نفوذ می نمایند . مایت قبل از اقدام به تخمگذاری باید از همولنف ( خون ) نوزاد زنبور تغذیه کند تا پروتئین لازم برای رشد تخمها در بدن خود را فراهم نماید .   
2
نحوه انتشار 
انتشار مایت بیشتر به طریق زیر صورت می گیرد : 
1- حمل و نقل کندوها از نقطه ای به نقطه دیگر ( کوچ ) .
2- ورود تصادفی زنبورهای کارگر آلوده و یا زنبورهای نر آلوده به کندوهای سالم .
3- بچه کندوهایی که از کندو به نقاط دور دست کوچ می کنند .
4- خرید و فروش کلنیهای آلوده زنبورعسل و انتقال آن بین زنبورداران . 
5- خرید و فروش ملکه زنبورعسل به همراه کارگر های همراه . 
انتشار مایت واروا خیلی سریع صورت می گیرد بطوریکه در صورت مهاجرت ندادن کندوها در سال او تا شعاع 3 کیلومتر و در سال دوم تا شعاع 6 کیلومتری کندوی آلوده و گرفتار این بیماری ، منتشر می گردند که این خود معادل سطحی به وسعت 100 کلیومتر مربع می باشد . 

ادامه مطلب

ابزار آلات مخصوص زنبورداری

در صنعت زنبورداری مانند سایر فنون از وسایل مخصوصی استفاده می شود که امکان نتیجه گیری بهتری را فراهم می آورد،در این قسمت به توضیح و تشریح این ادوات می پردازیم.

الف: کلاه توری Bee hat
برای جلوگیری از نیش خوردن از ناحیه سر و صورت بهتر است قبل از شروع به کار،از این وسیله استفاده شود.
توری کلاه معمولا دو تکه است.قسمت جلویی که روبروی صورت قرار می گیرد مگسی و به رنگ مشکی می باشد که سوراخ هایی به قطر3-2 میلیمتردارد.قسمت دوم قسمت پشتی است که عموماً به رنگ سفید و یا گاهی پارچه نازک به رنگ سفید می باشد و ارتفاع توری از حاشیه پایینی کلاه حدود50سانتیمتروهمینطورعرض قسمت مشکی30-25 سانتیمتر و عرض قسمت پشتی 75-70سانتیمترمی باشد.


ب:دستکش Bee glove (چرمی ،کتانی و . . . )
ازدستکش ها نیز برای مصون ماندن دستها از نیش زنبورها استفاده می شود.جنس دستکش ها باید از موادی باشد که از داخل شدن و چسبیدن نیش ها به آنها جلوگیری شود.همینطور باعث تعریق بیش از حد دست ها نشود،معمولا از پارچه یا پلاستیک ساخته می شود.باید طوری تهیه شود که انگشتان به راحتی حرکت کنند و تا زیر آرنج کشیده می شود و به وسیله مچ بند در انتها ختم می شود.
پ:دودیSmoker
دودی انواع مختلفی دارد که برای دود دادن به کلنی ها،قبل از بازدید استفاده می شو زیرا، باعث آرام شدن زنبوران قبل از بازدید می شود و از دو قسمت دمنده و مخزن دودی تشکیل شده است.از مواد گوناگونی برای ایجاد دود داخل مخزن استفاده میکنند.

ادامه مطلب

ساختار بدن زنبور عسل :

سر

در جلوترین قسمت بدن قرار داشته و شامل اعضای زیر است: دو عدد چشم مرکب ، سه عدد چشم ساده ، دو عدد آنتن و دهان با خرطوم. بزرگی چشمها وسیله‌ای است که زنبوردار به کمک آن به راحتی می‌تواند زنبور نر را از کارگر تشخیص دهد. زیرا چشمهای زنبور نر بزرگتر بوده و از عقب سر بهم می‌رسند، ولی در زنبور کارگر و ملکه بهم نمی‌رسند. کار آنتنها ، لمس کردن و بوییدن است. زنبور به کمک خرطوم ، شهد را از روی گلها جمع آوری و از راه دهان به داخل کیسه عسلی می‌فرستد.

 

سینه

از سه حلقه کیتینی درست شده و اعضای زیر به آن اتصال دارند: چهار عدد بال یا پر که دو عدد آنها بالهای جلویی و دو عدد دیگر بالهای عقبی هستند. شش عدد پا که جفت عقب آن دارای حفره‌هایی به نام سبد می‌باشند و زنبور عسل در دوران فعالیت خود گرده‌های گل در آن پر و با خود به کندو حمل می‌کند. این سبدها در کارگران بزرگتر از نرها هستند.

 

شکم

در قسمت انتهایی بدن قرار داشته، از 6 حلقه کیتینی پشتی و 6 قطعه شکمی تشکیل شده است. در انتهای شکم مخرج برای دفع مدفوعات دیده می‌شود. از راه همین مخرج ، زنبور قادر است خاری را که در داخل بدنش جای دارد، خارج کرده و نیش بزند. زنبور نر نمی‌تواند نیش بزند، چون اصلا نیش ندارد.

 

 غده های مهم

در داخلا دو طرف سر کارگر یک جفت غده‌ای به نام غده‌های شیری وجود دارد که از خود ماده‌ای به نام شیر یا ژله شاهانه ترشح می‌کند و با آن ملکه و لاروهای خیلی جوان را تغذیه می‌نمایند.

ادامه مطلب

مدیریت صحیح در پرورش زنبورعسل

موفقیت درامر پرورش زنبورعسل بستگی به دانش و اطلاعات کافی در مورد سازمان کندو، رشد ورفتار زنبوران در رابطه با محیط دارد.محیط خارجی در فصول و ماههای سال در حال تغییر بوده و شهد و گرده گل در منطقه تابع شرایط متغیر محیطی می باشد.زنبوردارانی که رفتار وفعالیت های زنبوران عسل و عکس العمل کلنی را در مقابل محیط زیستشان می دانند به نظر می رسد که موفق باشد. به منظور بهره برداری هرچه بیشتر و بهتر از زنبور عسل باید به گونه ای عمل نمود که فعالیتهای زنبور عسل تا حدود زیادی در جهت منافع زنبوردار متمرکز گردد و ضمنا اعمال نظارت و اقدامات زنبوردار نیز باعث اختلال در زندگی اجتماعی زنبورعسل نگردد.

زنبورداران مختلف ممکن است اهداف مختلفی را تعقیب کنند.مثلا عده های هدفشان فقط تولید عسل ، عده دیگری تولید ملکه ، بعضی دیگر تولید زنبور پاکتی ، و بعضی نیز هدفشان تکثیر کندو ها و یا تلفیقی ازآنها و غیره باشد

ادامه مطلب

پرورش زنبور عسل

از چه زمانی و چگونه زنبورداری را شروع کنیم؟

 در پاسخ باید گفت که کار شما از زمستان شروع می شود؛در طول زمستان شما بایستی کتابها و مطالب مربوط به زنبورداری را مطالعه کنید تا اطلاعاتی را در مورد زنبور عسل و زنبورداری فرا بگیرید و شناختی را هر چند جزئی در مورد این موجود به دست بیاورید.

پس از این شما باید به فکر تهیه کندوی مورد نیاز خود باشید.

 چه زمانی باید کندوی مورد نیاز را خریداری کرد و در این مورد چه مواردی را بایستی مد نظر قرار داد و برای شروع با چه تعداد کندو بایستی شروع کرد؟

 کندو را بایستی در فاصله بین اواخر زمستان تا اوایل بهار یعنی اسفند تا فروردین خریداری کرد چون در این زمان کندو زمستان را پشت سر گذاشته و جمعیت موجود جمعیت اصلی شما می باشد.

باید توجه داشت که نبایستی هیچ گاه کندو را در پاییز خریداری کرد چون در این هنگام جمعیت ما یک جمعیت کاذب است و در زمستان تعدادی از این تعداد تلف می شوند.

 پس کندو را بایستی در فاصله بین اسفند تا فروردین انجام داد.

 مواردی را که باید مد نظر قرار داد اول از همه سلامت ملکه است ملکه بایستی سرحال و سرزنده و فعالیت آن هم در حد مطلوب باشد به طرز راه رفتن ملکه توجه کنید چون در صورتی که ملکه به خوبی نتواند راه برود قادر نخواهد بود به طور کامل روی کادر راه رفته و تخم ریزی کند.

 مورد دوم تخم ریزی ملکه است که در این هنگام بایستی فعالیت خود را شروع کرده و تخم ریزی آن مرتب باشد چون تخم ریزی نا مرتب نشانه پیری یا بیماری ملکه است.

 مورد بعدی جمعیت کندو است که بایستی در حد هشت کادر جمعیت داشته باشد یعنی زنبورها پشت و روی هشت کادر را پوشانیده باشند.

 برای شروع بایستی از سه کندو شروع کرد البته می توان با تعداد بیشتری نیز شروع کرد ولی این تعداد تا فراگیری تمام فوت فنهای کار می تواند به خوبی به شما کمک کند.

هیچ گاه از این تعداد کمتر شروع نکنید چون در صورتی که کندویی به کمک نیاز داشته باشد بتوان از دیگر کندوها برای تقویت آن استفاده کرد و در صورتی که از این تعداد کمتر باشند در هنگام ضعف یکی از کندوها از دست شما کاری برنمی آید و نتیجتا شما از این کار دلسرد می شوید.

گلهای مختلف و خصوصیات آنها:

کلزا:

رنگ گلها زرد یا سفید رنگ بوده و گرده حاوی 22 تا 25 درصد پروتئین زرد رنگ و میزان عسل تولیدی در هر  هکتار 50 تا 100 کیلوگرم می باشد. عسل کلزا براحتی شکرک می زند. تاریخ گلدهی آن از اواخر فروردین ماه یا اوایل اردیبهشت ماه تا اواخر اردیبهشت ماه است.

شلغم ، شلغم سبز:

 پروتئین گرده 22 تا 25 درصد و عسل تولیدی در هر هکتار 100 تا 500 کیلوگرم می باشد. گلدهی آن از اواسط اردیبهشت تا اواخر خرداد است. 

درخت پرتقال:

گلدهی آن از اوایل تا اواخر فروردین است.یک کلنی قوی می تواند ظرف مدت 10 روز 80 کیلوگرم عسل از یک باغ پرتقال جمع آوری کند. رنگ عسل این درخت زرد روشن و رنگ گرده آن آبی روشن است.

پنبه:

گل آن زرد روشن است و میزان عسل تولیدی در هکتار آن 100 تا 200 کیلوگرم است. زنبوران قادرند روزانه از هر هکتار 1  تا 5/2 کیلوگرم عسل جمع آوری کند.

آفتابگردان:

گل آن زرد رنگ و دارای عسلی خوش طعم ، مطبوع و زرد مایل به قهوه ای(کهربایی) و رنگ گرده آن کهربایی است.عسل آفتابگردان زودتر از سایر عسل ها شکرک می زند. تاریخ گلدهی این گیاه به آب و هوا ، تاریخ کاشت و رقم گیاه بستگی دارد؛ ولی بیشتر در ماههای خرداد و تیر است. با استقرار 15 کندو در وسط یک مزرعه به وسعت 20 هکتار 38 کیلوگرم عسل از هر کندو می توان برداشت نمود.

درخت سیب:

گلهای آن سفید ، صورتی یا قرمز لعلی است. میزان عسل تولیدی از هر هکتار 0 تا 50 کیلوگرم و دوره گلدهی آن 9 روز است. شهد سیب دارای 2/46 درصد قند است. تاریخ گلدهی فروردین تا خرداد ماه است. میزان شهد متوسط و میزان گرده آن بسیار زیاد است. رنگ عسل کهربایی روشن است.

تقویت کلنی های ضعیف

ما از سه را می توانیم کلنی خود را تقویت نمائیم 1-انتقال شان حاوی تخم

2-تعویض ملکه   3- ادغام

1-انتقال شان حاوی تخم: بهترین زمان برای این کار ظهر میباشد .

در این زمان از کندوی قوی  یک شان حاوی نوزاد عاری از زنبوران کندو برداشته ودر وسط کندوی ضعیف قرار می دهیم

2-تعویض ملکه: این عمل برای جمعیت هایی است که ملکه ای ضعیف داشته و زیاد تخم ریزی نمی کند .ما می توانیم از اتصال شاخونی که از کلنی دیگری جدا کرده ایم استفاده کنیم به طوری که ابتدا 24 ساعت قبل آن کلنی را یتیم

 کرده وبعد شاخونی از جمعیتی خوب از شان جدا کرده(اگر شاخون های بچه دهی استفاده کنیم بهتر است )و همان طور که از کندوی قبلی برداشته ایم همانند آن در کندوی ضعیف می گذاریم .هم چنین می توانیم از ملکه هایی که در بازار به فروش می رسد برای جای گزینی ملکه  ضعیف استفاده کرد .

   3-ادغام:آخرین مرحله ی تقویت کلنی های ضعیف ادغام است .

 این عمل به دو نوع است 1- ضعیف در ضعیف 2-ضعیف در قوی

1-ضعیف در ضعیف :هر دو کلنی ضعیف را یتیم کرده و گلوله ای پنبه ای آغشته به گلاب می کنیم ودر کندو ها می گذاریم تا بخار حاصل از بوی گلاب دو کلنی را هم بو سازد و بعد 24 ساعت صبر می کنیم .بعد از آن روزنامه ای را بر داشته و با خودکار سوراخ هایی را ایجاد می کنیم و بعد روی شان های یکی از کلنی ها پهن می کنیم و امتداد آن را به کناره شان ادامه می دهیم . قاب های کلنی دیگر را برداشته و کنار روزنامه در کندو می گذاریم و بعد از 3 روز روزنامه را بر می داریم و ملکه را را در همان روز ادغام به کلنی توزیع می کنیم .

2-ضعیف در قوی :در اینجا مانند بالا عمل کرده ولی فقط فرق عمل بالا بااین عمل این است که در بالا هردو کلنی یتیم می شدند ولی اینجا فقط کلنی ضعیف یتیم می شود.وبعد از ادغام هم که ملکه در کلنی قوی وجود دارد و مادر هر دو کلنی می شود